Coverfoto 2 (68)
favorieten
Onderwijs voor kinderen

Wat is een pedagogische tik en is hij verboden?


Geschreven op 12/08/2022 door La Rédaction,
Gewijzigd le 12/08/2022

Heb jij je kind al ooit eens een tik op de vingers of een klets op de poep gegeven? De pedagogische tik heeft felle voor- en tegenstanders in ons land, maar wat is het juist en waar ligt de grens met kindermishandeling? Je leest er hier alles over.

Wat is een pedagogische tik?

De pedagogische tik kent vele gezichten. Volgens het Van Dale-woordenboek gaat het om “onderwijzen en opvoeden”. Zo’n tik op de vingers of een klets op de poep zou je kind dus iets moeten leren. Daarin ligt dus ook het verschil met een tik uit frustratie, woede of onmacht. Een pedagogische tik zou weloverworgen en beheerst gegeven moeten worden:

  • Met de bedoeling het kind te dwingen iets te doen
  • Als straf omdat het kind niet luistert of regels overtreden zijn
  • Meet de bedoeling te voorkomen dat het kind iets verkeerd doet

Wat is het effect van een pedagogische tik op een kind?

Onderzoeker Elisabeth Thompson Gershoff onderzocht fysieke straffen en daaruit bleek dat lijfstraffen én de tikken die ‘slechts regelmatig’ gegeven werden, negatieve gevolgen hebben op zowel korte als lange termijn. De gevolgen bleken ook duidelijker aanwezig te zijn als het kind vaker of intenser geslagen werd of als de ouders niet consequent waren. Kinderen die meestal verbaal berispt worden en opeens een tik krijgen als straf, ervaren een groter voel van onveiligheid dan een kind dat weet dat hij een tik zal krijgen bij slecht gedrag. Gershoff lijst ook heel wat gevolgen op voor het kind, zowel op korte als op lange termijn.

De gevolgen op korte termijn:

  • Verlies van basisveiligheid
  • Gevoel van vernedering
  • Verlies van eigenwaarde
  • Slechte relatie met ouders
  • Verlies spontaniteit
  • Bedplassen, stotteren, veel huilen
  • Slechte leerprestaties en schooluitval
  • Agressief gedrag
  • Grotere kans op lichamelijk misbruik

De gevolgen op lange termijn:

  • Weinig zelfvertrouwen en vertrouwen in anderen
  • Slechte relatie met ouders
  • Meer crimineel gedrag
  • Vaker psychisch in de knoop
  • Vaker agressief
  • Meer kans op verslavingen en zwerfgedrag
  • Meer kans op mishandelen van eigen kinderen

Is de pedagogische tik verboden in België?

België is een van de weinige landen in Europa waar de pedagogische tik nog niet verboden is. Sinds Frankrijk het verbood in 2018, hebben al onze buurlanden het opgenomen in hun wetten. In 2021 dienden drie CD&V-kamerleden een wetsvoorstel in om geweld bij de opvoeding van kinderen te verbieden. Dat bracht heel wat discussie teweeg. Er zijn namelijk ook voorstanders van de pedagogische tik. Hun vaakst gebruikte argumenten zijn dat de kinderen er niets aan overhouden en dat de tik werkt. Zij beschouwen een pedagogische tik niet als fysiek geweld.

Veel ouders vinden ook dat een pedagogische tik op korte termijn het gewenste effect heeft want hun kind zal het foute gedrag niet meer herhalen uit angst voor straf. Zodra de ouders echter niet meer in de buurt zijn, zal het kind snel weer het ongewenste gedrag herhalen omdat ze niet de kans gekregen hebben zelfcontrole te onwikkelen. Ook dat blijkt uit de studie van Gershoff.

Waarom gebruiken we de pedagogische tik?

Ouders die voor de pedagogische tik kiezen bij de opvoeding, gaan een machtsstrijd aan met hun kinderen. Hun kind voert die machtstrijd bijvoorbeeld door te weigeren om te eten of slapen, door te bedplassen of door harder te huilen of schreeuwen. Kinderen die regelmatig een pedagogische tik krijgen, worden onzeker of angstig en zullen daardoor sneller op een negatieve manier om aandacht vragen. Jullie belanden zo in een negatieve spiraal.

Als je kind keer op keer dezelfde streken uithaalt, kan dat tot veel frustratie leiden bij de ouders. Door het kind op de vingers te tikken, schrikt het en zal het stoppen met het ongewenste gedrag. Alleen blijkt het geen leermoment te zijn. Uit onderzoek door Van Harten in 1998 blijkt dat 80 procent van de peuters dezelfde dag nog opnieuw het ongewenste gedrag zal stellen en 50 procent doet dat zelfs binnen de 2 uur na de tik. Soms zorgt het er zelfs voor dat het kind de ouder zal imiteren en broer, zus of leeftijdsgenootjes gaat slaan.

Vermoeidheid, stress, overspannen zijn of kopzorgen leiden vaker tot het geven van een pedagogische tik. Ouders moeten dus ook goed voor zichzelf zorgen door voldoende te slapen en te ontspannen. Voel je je kwaad worden om het gedrag van je kind, probeer dan eerst zelf je kalmte te bewaren en je woede niet af te reageren op je kind.

Wat is het alternatief voor de pedagogische tik?

Je kan kinderen beter uitleggen waarop hun gedrag ongepast is en wat de negatieve gevolgen van hun daden zijn. Ook kan je ze hun fouten of ongepast gedrag laten rechtzetten. Vraag hen om de omver geduwde blokkentoren van hun broertje of zusje weer op te bouwen of laat ze zich excuseren. Zo houdt de straf rechtstreeks verband met het gedrag dat je wil bestraffen. Leg ook uit waarom je regels oplegt en zorg dat je kind die redening ook begrijpt.