Premature baby: vroeggeboorte en wat er gebeurt na de geboorte

Medisch gezien is niet de leeftijd na de geboorte bepalend, maar de zwangerschapsduur op het moment waarop je baby geboren wordt. Een baby is prematuur wanneer hij vóór 37 volledige zwangerschapsweken wordt geboren.

Hoe vroeger de geboorte plaatsvindt, hoe groter de kans dat organen zoals de longen, hersenen en darmen nog ondersteuning nodig hebben. Wil je beter begrijpen hoe zwangerschapsweken zich tot de normale duur van een zwangerschap verhouden? In het overzicht van De Roze Doos lees je meer over de zwangerschapsduur en de verschillende ontwikkelingsfasen van je baby.

Is een baby van 7 maanden een premature baby?

Ja. Wanneer met een baby van 7 maanden bedoeld wordt dat de geboorte ongeveer tijdens de zevende zwangerschapsmaand plaatsvindt, is er sprake van een premature baby.

De omzetting van maanden naar zwangerschapsweken is wel slechts een benadering. Artsen en vroedvrouwen gebruiken daarom weken in plaats van maanden.

De zevende zwangerschapsmaand komt ongeveer overeen met week 28 tot 31. Een baby die in deze periode geboren wordt, valt volgens de medische indeling onder de zeer premature baby's.

Een geboorte rond 28 weken vraagt doorgaans gespecialiseerde neonatale zorg. Op De Roze Doos lees je bijvoorbeeld wat je kunt verwachten wanneer een baby rond 28 weken zwangerschap wordt geboren.

Er bestaat geen exacte zwangerschapsweek vanaf wanneer iedere premature baby kan overleven. Rond de grens van levensvatbaarheid veranderen de kansen sterk met iedere extra zwangerschapsweek.

Belgische cijfers geven wel een idee. Volgens UZ Leuven over extreme vroeggeboorte hebben baby's die in Vlaanderen op 24 weken geboren worden ongeveer 55 tot 60% kans om te overleven. Rond 25 weken stijgt dit tot ongeveer 75% en na 26 weken tot meer dan 85%.

Dat zijn gemiddelden en geen voorspellingen voor een individuele baby. De vooruitzichten hangen onder andere af van:

• de exacte zwangerschapsduur;
• het geboortegewicht en de groei;
• eventuele infecties;
• of er vóór de geboorte corticosteroïden voor de longrijping konden worden toegediend;
• het aantal baby's bij een meerlingzwangerschap;
• aangeboren aandoeningen;
• de algemene toestand van de baby bij de geboorte.

Wat gebeurt er bij een geboorte rond 22 tot 26 weken?

Dit is een bijzonder kwetsbare periode waarin ouders en het medische team moeilijke beslissingen kunnen moeten nemen.

Het beleid kan enigszins verschillen tussen gespecialiseerde centra. Het UZA legt bijvoorbeeld uit hoe intensieve zorg bij extreme vroeggeboorte wordt besproken: bij 22 tot 23 weken wordt daar geen intensieve neonatale behandeling aangeboden, tussen 24 en 26 weken wordt de beslissing samen met de ouders genomen op basis van de individuele situatie en vanaf 26 weken wordt doorgaans intensieve zorg aangeboden.

Daarom is het niet juist om één week als absolute grens te noemen. Zeker rond 23 tot 26 weken wordt iedere situatie afzonderlijk beoordeeld.

Wat er onmiddellijk na de geboorte gebeurt, hangt vooral af van hoe vroeg je baby geboren is en hoeveel ondersteuning hij nodig heeft.

Een baby die enkele weken te vroeg wordt geboren en zelfstandig ademt en drinkt, heeft soms vooral extra observatie nodig. Een veel vroeger geboren baby kan worden opgenomen op een neonatale intensive care unit, of NICU.

Daar worden onder andere de ademhaling, hartslag, lichaamstemperatuur, zuurstofsaturatie, voeding en groei nauwkeurig opgevolgd.

Ademhaling

De longen van een premature baby zijn nog niet altijd volledig ontwikkeld. Hoe vroeger de geboorte, hoe groter de kans dat je baby ondersteuning nodig heeft bij het ademen.

Dat kan variëren van wat extra zuurstof tot ondersteuning via CPAP of, bij zeer premature baby's, kunstmatige beademing.

Ook de aansturing van de ademhaling vanuit de hersenen kan nog onrijp zijn. Daardoor kunnen zogenaamde apneus ontstaan: korte adempauzes waarbij soms ook de hartslag of het zuurstofgehalte daalt.

Lichaamstemperatuur

Premature baby's verliezen gemakkelijker warmte en kunnen hun lichaamstemperatuur nog niet altijd goed zelf regelen.

Daarom kan je baby tijdelijk in een couveuse of een verwarmd bedje liggen. Zodra hij zijn temperatuur zelfstandig stabiel kan houden, kan de extra warmte geleidelijk worden afgebouwd.

Voeding

Ook drinken vraagt behoorlijk wat coördinatie. Een baby moet tegelijk kunnen zuigen, slikken en ademen.

Zeer premature baby's zijn daar soms nog niet klaar voor. Voeding kan dan eerst via een infuus of maagsonde worden gegeven.

UZ Leuven legt in zijn informatie over voeding en borstvoeding bij premature baby's uit dat moedermelk via een maagsonde kan worden gegeven totdat een baby voldoende ontwikkeld is om zelf aan de borst of uit een flesje te drinken.

Wil je je daarnaast voorbereiden op borstvoeding? Op De Roze Doos vind je ook meer informatie over borstvoeding en de eerste voedingen van je baby.

Geelzucht

Premature baby's hebben vaker geelzucht omdat hun lever nog onrijp is.

Bij geelzucht hoopt bilirubine zich op in het bloed, waardoor de huid en het oogwit geel kunnen kleuren. Het medische team controleert de waarden en kan indien nodig lichttherapie geven.

Infecties

Ook het afweersysteem is nog volop in ontwikkeling. Daardoor zijn premature baby's kwetsbaarder voor infecties.

Op neonatologie gelden daarom strikte hygiënemaatregelen. Bezoekers en ouders moeten bijvoorbeeld zorgvuldig hun handen wassen en soms gelden aanvullende voorzorgsmaatregelen afhankelijk van de gezondheid van de baby.

Nee. Prematuur geboren worden betekent niet automatisch dat een baby in een couveuse moet liggen.

Een baby die op 35 of 36 weken geboren wordt, kan bijvoorbeeld voldoende stabiel zijn om zonder couveuse verzorgd te worden. Een andere baby van dezelfde zwangerschapsduur kan tijdelijk wel extra warmte, voedingsondersteuning of observatie nodig hebben.

Het medische team kijkt dus niet alleen naar het aantal zwangerschapsweken, maar vooral naar:

• de ademhaling;
• lichaamstemperatuur;
• bloedsuiker;
• voeding;
• gewicht en groei;
• algemene gezondheid.

Daarom is het beter om niet te denken in vaste regels als "geboren vóór 35 weken betekent altijd couveuse". De behoeften van iedere premature baby zijn anders.

Wanneer je baby op neonatologie ligt, kan het in het begin voelen alsof vooral artsen en verpleegkundigen voor hem zorgen. Toch blijven jullie als ouders een belangrijk onderdeel van zijn zorg.

Zodra de gezondheid van je baby het toelaat, kan het zorgteam je steeds meer betrekken bij verschonen, wassen, voeden, troosten en huid-op-huidcontact.

Huid-op-huidcontact en kangoeroezorg

Bij kangoeroezorg ligt je baby met zijn blote huid rechtstreeks tegen je borst.

Dat contact biedt niet alleen nabijheid. Het kan ook bijdragen aan het stabiel houden van de temperatuur en ondersteunt de band tussen ouder en baby.

UZ Leuven moedigt huid-op-huidcontact en kangoeroezorg op neonatologie sterk aan wanneer de medische toestand van de baby dit toelaat.

Voor veel ouders is dit ook een belangrijk moment waarop ze even niet alleen naar monitors en medische apparatuur kijken, maar gewoon dicht bij hun kindje kunnen zijn.

Bij de ontwikkeling van een premature baby wordt vaak niet alleen naar de kalenderleeftijd gekeken, maar ook naar de gecorrigeerde leeftijd.

De kalenderleeftijd is eenvoudigweg de tijd die verstreken is sinds de geboorte.

De gecorrigeerde leeftijd houdt rekening met het aantal weken dat je baby te vroeg geboren werd.

Hoe bereken je de gecorrigeerde leeftijd?

Stel dat je baby bij 32 weken werd geboren. Hij kwam dan ongeveer 8 weken vóór een voldragen zwangerschap van 40 weken ter wereld.

Wanneer je baby 16 weken oud is:

16 weken kalenderleeftijd - 8 weken prematuriteit = 8 weken gecorrigeerde leeftijd.

De ontwikkeling kan dan worden vergeleken met die van een baby van ongeveer 8 weken in plaats van 16 weken.

Volgens Kind en Gezin over de gecorrigeerde leeftijd van premature baby's wordt die correctie vooral tijdens de eerste twee levensjaren gebruikt bij de opvolging van groei en ontwikkeling.

Heeft een premature baby later altijd ontwikkelingsproblemen?

Nee.

Veel premature baby's ontwikkelen zich goed. Wel neemt het risico op ontwikkelingsproblemen toe naarmate een baby vroeger geboren wordt.

Daarom krijgen vooral zeer premature baby's vaak extra opvolging. Hierbij kunnen onder andere de motorische ontwikkeling, taal, groei, gehoor, zicht en cognitieve ontwikkeling worden geëvalueerd.

In België komen kinderen die vóór 32 weken geboren zijn of bij de geboorte minder dan 1.500 gram wegen bijvoorbeeld in aanmerking voor een gespecialiseerd follow-upprogramma. Het UZA beschrijft hoe premature kinderen gedurende meerdere jaren multidisciplinair worden opgevolgd.

Die controles zijn niet bedoeld omdat er noodzakelijk een probleem zal ontstaan, maar om eventuele moeilijkheden vroeg te herkennen en ondersteuning snel te kunnen starten.

Er bestaat geen vast gewicht waarbij iedere premature baby naar huis mag.

Vroeger werden hiervoor vaak gewichtsgrenzen genoemd, maar tegenwoordig kijkt het medische team vooral naar wat je baby zelfstandig kan.

Een premature baby komt meestal dichter bij ontslag wanneer hij:

• zonder ademhalingsondersteuning kan;
• zijn lichaamstemperatuur stabiel kan houden in een gewoon bedje;
• voldoende zelfstandig aan de borst of uit de fles kan drinken;
• goed groeit;
• geen andere medische problemen meer heeft die ziekenhuiszorg vereisen.

Volgens de actuele ontslagcriteria van de neonatologie van UZ Leuven zijn vooral zelfstandig drinken, een stabiele temperatuur en geen behoefte meer aan ademhalingsondersteuning doorslaggevend.

Voor veel premature baby's ligt het moment waarop ze naar huis kunnen ergens tussen 36 zwangerschapsweken en hun oorspronkelijke uitgerekende geboortedatum, maar ook dit verschilt sterk van baby tot baby.

Wanneer je baby te vroeg geboren wordt, komen er vaak in korte tijd veel vragen op je af. Wat betekenen alle toestellen op neonatologie? Wanneer mag je je baby vasthouden? Wanneer kan hij zelf drinken en wanneer mogen jullie eindelijk samen naar huis?

Met YooMum vind je informatie rond zwangerschap, geboorte en de eerste periode met je baby en kun je ervaringen uitwisselen met andere mama's. Voor vragen over de gezondheid en ontwikkeling van een premature baby blijft het neonatale team dat je kindje opvolgt natuurlijk je belangrijkste aanspreekpunt.

Ontdek YooMum via de App Store of Google Play.