Wat is een miskraam? Oorzaken, symptomen en duur

Wat is een miskraam?

Een miskraam is een spontane onderbreking van een zwangerschap. De ontwikkeling van het embryo of de foetus stopt zonder dat de zwangerschap bewust wordt beëindigd. UZ Leuven omschrijft een miskraam als het spontaan afbreken van een zwangerschap vóór 22 weken. De meeste miskramen vinden echter veel vroeger plaats, vooral tijdens het eerste trimester.

Wanneer een miskraam heel vroeg in de zwangerschap gebeurt, spreken we van een vroege miskraam. Een zwangerschap kan ook stoppen zonder dat er onmiddellijk bloedverlies of pijn optreedt. Soms wordt pas tijdens een controle-echo vastgesteld dat de zwangerschap zich niet verder ontwikkelt. Dit wordt ook wel een stille miskraam of missed abortion genoemd.

Een biochemische zwangerschap is nog een andere vorm van zeer vroeg zwangerschapsverlies. Daarbij is er al hCG aangemaakt en kan een zwangerschapstest positief zijn, maar stopt de ontwikkeling voordat een evolutieve zwangerschap op een echo zichtbaar is. Meer hierover lees je in ons artikel Een biochemische zwangerschap: definitie en gevolgen.

Hoe weet je of je een miskraam hebt gehad?

De symptomen van een miskraam zijn niet bij iedere vrouw hetzelfde. Het meest voorkomende teken is vaginaal bloedverlies. Dat kan gaan van licht bloedverlies tot een hevigere bloeding, soms met bloedstolsels of zwangerschapsweefsel.

Andere mogelijke symptomen zijn:

• krampen in de onderbuik;
• pijn die lijkt op menstruatiepijn;
• pijn in de onderrug;
• verlies van bloedstolsels of weefsel;
• het plots verminderen van bepaalde zwangerschapssymptomen.

Deze symptomen betekenen op zichzelf echter niet dat je zeker een miskraam hebt. Bloedverlies en buikpijn kunnen ook voorkomen bij een zwangerschap die zich normaal verder ontwikkelt. Omgekeerd kan een zwangerschap gestopt zijn zonder dat je onmiddellijk klachten hebt. Probeer daarom niet zelf vast te stellen of je een miskraam hebt gehad. Neem contact op met je huisarts, vroedvrouw of gynaecoloog wanneer je bloedverlies, pijn of andere klachten hebt waarover je je zorgen maakt.

Betekent bloedverlies altijd dat je een miskraam hebt?

Bloedverlies tijdens de zwangerschap kan verschillende oorzaken hebben en betekent niet automatisch dat de zwangerschap gestopt is. Vooral aan het begin van de zwangerschap kan licht bloedverlies voorkomen. Ook irritatie van de baarmoederhals kan bijvoorbeeld een kleine bloeding veroorzaken.

Bloedverlies tijdens de zwangerschap bespreek je wel het best met de zorgverlener die je zwangerschap opvolgt. Heb je hevig bloedverlies, sterke buikpijn, duizeligheid of andere uitgesproken klachten? Laat je dan snel medisch beoordelen.

Kun je een miskraam hebben zonder het te weten?

Sommige miskramen veroorzaken niet onmiddellijk bloedverlies of pijn. Bij een zogenaamde stille miskraam is de ontwikkeling van de zwangerschap gestopt, maar is het lichaam nog niet begonnen met het afstoten van het zwangerschapsweefsel. De miskraam kan dan bijvoorbeeld tijdens een controle-echo worden ontdekt.

Hoe wordt een miskraam vastgesteld?

Wanneer een miskraam wordt vermoed, zal een arts eerst vragen naar je klachten, het bloedverlies, eventuele pijn en hoever je zwangerschap gevorderd is.

Echografie

Een echografie speelt een belangrijke rol bij het vaststellen van een miskraam. Daarmee kan de arts onder andere beoordelen hoe de zwangerschap zich ontwikkelt. Wanneer je nog heel vroeg zwanger bent, kan het soms nodig zijn om de echo later te herhalen. Zo kan er voldoende informatie worden verzameld voordat een definitieve conclusie wordt getrokken.

Bloedonderzoek en hCG

Soms wordt ook een bloedonderzoek uitgevoerd om de hoeveelheid bèta-hCG te meten. hCG is het zwangerschapshormoon dat na het begin van een zwangerschap wordt aangemaakt.

Eén afzonderlijke hCG-waarde is niet altijd voldoende om te bepalen hoe een zwangerschap evolueert. Afhankelijk van de situatie kan de evolutie van het hormoon worden bekeken in combinatie met de resultaten van de echografie. UZ Leuven geeft aan dat de diagnose gebaseerd is op de klachten en een echografische bevestiging, eventueel aangevuld met een bepaling van het zwangerschapshormoon.

Wat kan een miskraam veroorzaken?

Na een miskraam is het heel normaal dat je op zoek gaat naar een verklaring.

Misschien vraag je jezelf af:

• Heb ik iets verkeerd gedaan?
• Heb ik te hard gewerkt?
• Was ik te gestrest?
• Had ik iets anders moeten doen?

In veel gevallen kan geen precieze oorzaak worden vastgesteld. Vroege miskramen zijn vaak het gevolg van een toevallig probleem tijdens de ontwikkeling van het embryo, bijvoorbeeld een genetische of chromosomale afwijking. Dat zijn veranderingen die doorgaans niet veroorzaakt worden door gewone dagelijkse activiteiten.

Bepaalde medische factoren kunnen het risico op een miskraam wel verhogen. Welke factoren relevant zijn, hangt af van je gezondheid, je leeftijd, je medische voorgeschiedenis en de zwangerschap zelf.

Kan sporten een miskraam veroorzaken?

Bij een normaal verlopende zwangerschap zonder bijzondere medische contra-indicatie worden gewone activiteiten niet beschouwd als een typische oorzaak van een miskraam. Wandelen, werken, trappen lopen of aangepaste lichaamsbeweging betekent dus niet dat je je zwangerschap automatisch in gevaar brengt. Heb je een zwangerschap waarbij extra voorzichtigheid nodig is? Dan kan je gynaecoloog of vroedvrouw aangeven welke activiteiten je eventueel beter aanpast.

Kan stress een miskraam veroorzaken?

Een moeilijke dag, een drukke periode op het werk of een stressvolle gebeurtenis is meestal geen verklaring voor een miskraam. Na een zwangerschapsverlies kan het verleidelijk zijn om alles wat in de dagen ervoor gebeurde opnieuw te analyseren. In de meeste gevallen kun je een miskraam echter niet terugbrengen tot één bepaalde stressvolle gebeurtenis.

Kunnen seksuele betrekkingen een miskraam veroorzaken?

Bij een normaal verlopende zwangerschap veroorzaken seksuele betrekkingen doorgaans geen miskraam. Er bestaan wel medische situaties waarin een gynaecoloog tijdelijk bepaalde voorzorgsmaatregelen kan adviseren. Volg in dat geval altijd het advies dat specifiek voor jouw zwangerschap werd gegeven.

Wat is het verschil tussen abortus en een miskraam?

In het dagelijkse taalgebruik ligt het belangrijkste verschil in het spontane of vrijwillige karakter van het zwangerschapsverlies. Een miskraam gebeurt spontaan. De zwangerschap stopt zonder een medische ingreep die bedoeld is om ze te beëindigen.

Met abortus bedoelen we in het dagelijkse taalgebruik doorgaans een vrijwillige zwangerschapsafbreking. Er bestaat wel een medische nuance. De term ‘spontane abortus’ wordt medisch soms als synoniem voor miskraam gebruikt. De context is daarom belangrijk.

Een miskraam is in ieder geval geen bewuste beslissing van de zwangere vrouw.

Hoe lang duurt een miskraam?

Er bestaat geen vaste duur die voor iedere miskraam geldt.

Hoe lang een miskraam duurt, hangt onder andere af van:

• hoe ver je zwangerschap gevorderd was;
• het type miskraam;
• of het zwangerschapsweefsel spontaan wordt afgestoten;
• welke behandeling wordt gekozen;
• of er nog zwangerschapsweefsel in de baarmoeder achterblijft.

De belangrijkste fase van het afstoten kan relatief kort zijn en gepaard gaan met hevigere krampen en bloedverlies. Daarna kan lichter bloedverlies nog verschillende dagen aanhouden en soms tot ongeveer twee weken duren. Wanneer samen met de arts wordt gekozen om te wachten op een natuurlijke afstoting, kan het volledige proces soms langer duren.

Hoelang duurt het bloedverlies na een miskraam?

Het bloedverlies is meestal het hevigst tijdens het afstoten van het zwangerschapsweefsel en neemt daarna geleidelijk af. De duur verschilt van vrouw tot vrouw.

Neem contact op met je arts wanneer het bloedverlies:

• plots heel hevig wordt;
• toeneemt in plaats van afneemt;
• gepaard gaat met koorts;
• gepaard gaat met hevige of toenemende pijn;
• gepaard gaat met ernstige duizeligheid of flauwvallen.

Wanneer komt je menstruatie terug na een miskraam?

Je menstruatiecyclus heeft na een miskraam wat tijd nodig om opnieuw op gang te komen. De eerste menstruatie komt meestal enkele weken later terug, maar de precieze timing verschilt van vrouw tot vrouw. Je kunt al een eisprong hebben vóór je eerste menstruatie. Dat betekent dat je biologisch opnieuw zwanger kunt worden voordat je je eerste menstruatie na de miskraam hebt gehad.

Hoe wordt een miskraam behandeld?

Een miskraam hoeft niet automatisch met een chirurgische ingreep behandeld te worden. Afhankelijk van hoe ver je zwangerschap gevorderd was, je echografie, je symptomen en je algemene gezondheid kunnen verschillende mogelijkheden met je medische team worden besproken.

UZ Leuven beschrijft bij een miskraam in de vroege zwangerschap drie belangrijke opties:

• afwachten;
• medicamenteuze behandeling;
• een chirurgische ingreep.

Afwachten op een natuurlijke afstoting

Wanneer het medisch verantwoord is, kun je soms afwachten tot je lichaam het zwangerschapsweefsel vanzelf afstoot. Daarna is meestal een controle nodig om na te gaan of de baarmoeder volledig leeg is.

Medicamenteuze behandeling

Er kunnen geneesmiddelen worden gebruikt om samentrekkingen van de baarmoeder op te wekken en zo het afstoten van het zwangerschapsweefsel te ondersteunen. Dat kan gepaard gaan met krampen en bloedverlies. Je medische team legt vooraf uit wat je kunt verwachten en bij welke symptomen je contact moet opnemen.

Aspiratie of curettage

In bepaalde situaties kan een medische ingreep nodig zijn, bijvoorbeeld wanneer de miskraam onvolledig is of wanneer er een complicatie optreedt. De term curettage wordt nog vaak gebruikt, maar tegenwoordig kan een ingreep onder andere bestaan uit het wegzuigen van het resterende zwangerschapsweefsel uit de baarmoeder. Welke behandeling voor jou het meest geschikt is, bespreek je met je gynaecoloog.

Wanneer moet je snel een arts raadplegen?

Bloedverlies tijdens een zwangerschap bespreek je best altijd met de zorgverlener die je zwangerschap opvolgt.

Een snelle medische beoordeling is vooral belangrijk wanneer je:

• heel hevig bloedt;
• intense of aanhoudende pijn hebt;
• hevige pijn vooral aan één kant van de buik hebt;
• koorts hebt;
• onaangenaam ruikende vaginale afscheiding hebt;
• erg duizelig bent;
• flauwvalt of het gevoel hebt dat je gaat flauwvallen.

Ernstige pijn aan één kant in combinatie met bloedverlies, duizeligheid of flauwvallen kan bijvoorbeeld aanleiding zijn om een buitenbaarmoederlijke zwangerschap uit te sluiten. Wacht bij zulke klachten niet af.

Kun je opnieuw zwanger worden na een miskraam?

Een eenmalige miskraam betekent doorgaans niet dat je later moeilijk zwanger zult worden. Een eerste miskraam komt helaas vaak voor en leidt daarom niet automatisch tot een uitgebreid vruchtbaarheidsonderzoek. Wanneer je verschillende miskramen na elkaar hebt meegemaakt, kunnen aanvullende onderzoeken worden voorgesteld om te kijken of er een onderliggende oorzaak is.

Wanneer je opnieuw wilt proberen zwanger te worden, hangt ook af van je lichamelijke en emotionele herstel. Sommige mensen willen hun kinderwens vrij snel opnieuw opnemen. Anderen hebben enkele weken of maanden nodig voordat ze zich daar opnieuw klaar voor voelen. Er bestaat geen timing die voor iedereen juist is.

Herstellen na een miskraam: lichamelijk én emotioneel

Herstellen van een miskraam gaat niet alleen over het moment waarop het bloedverlies stopt. Ook een heel vroege miskraam kan de ervaring zijn van het verliezen van een zwangerschap, verwachtingen en een toekomstbeeld waar je misschien al emotioneel mee bezig was. Je kunt bijvoorbeeld verdriet, boosheid, verwarring, schuldgevoel of een gevoel van onrecht ervaren. Ook je partner kan het verlies intens beleven, soms op een heel andere manier. Er bestaat geen juiste manier om ermee om te gaan.

Misschien wil je er meteen over praten. Misschien hou je de ervaring liever privé. Misschien merk je pas later hoeveel impact het verlies op je heeft gehad. Je huisarts, vroedvrouw, gynaecoloog of een psycholoog kan je ondersteunen wanneer je merkt dat deze periode moeilijk te dragen wordt. Meer ondersteuning en informatie vind je ook in ons artikel Hoe verwerk je een miskraam?.

Miskraam: wat is belangrijk om te onthouden?

Een miskraam is een spontane onderbreking van een zwangerschap. Vroege miskramen komen vaak voor en worden in veel gevallen veroorzaakt door een toevallig probleem tijdens de ontwikkeling van het embryo, bijvoorbeeld een chromosomale afwijking. Gewone dagelijkse activiteiten zijn doorgaans niet de oorzaak. Bloedverlies, krampen en pijn kunnen signalen van een miskraam zijn, maar deze symptomen kunnen op zichzelf niet bevestigen dat een zwangerschap gestopt is.

Een echografie, eventueel aangevuld met bloedonderzoek, kan helpen om duidelijkheid te krijgen. Een eenmalige miskraam betekent bovendien meestal niet dat een volgende zwangerschap op dezelfde manier zal eindigen.

Ontdek YooMum! De app voor (aanstaande) mama's

Een zwangerschap kan veel mooie momenten brengen, maar ook onzekerheid, vragen en moeilijke ervaringen. Met YooMum kun je je zwangerschap week na week volgen, informatie vinden die aansluit bij je persoonlijke traject en ervaringen uitwisselen rond zwangerschap en het moederschap. Na een miskraam is het belangrijk dat je op je eigen tempo kunt verdergaan en ondersteuning kunt zoeken wanneer je daar behoefte aan hebt.

YooMum kan je helpen om verbonden te blijven met een community van mama’s en toekomstige mama’s. Bij bloedverlies, pijn of een vermoeden van een miskraam vervangt de app nooit medisch advies. Neem in dat geval contact op met je huisarts, gynaecoloog, vroedvrouw of materniteit.

Ontdek YooMum via de App Store of Google Play.