Constipatie bij baby's: wat helpt als je baby moeilijk kan poepen?

Constipatie, obstipatie en verstopping betekenen ongeveer hetzelfde: de ontlasting blijft te lang in de dikke darm zitten en wordt daardoor harder en droger. Het wordt vervolgens moeilijker en soms pijnlijk om stoelgang te maken. Bij een baby kijk je daarom niet alleen naar hoe vaak er stoelgang in de luier zit.

Signalen die meer aan constipatie doen denken zijn:

• harde, droge ontlasting;
• kleine harde bolletjes;
• duidelijk pijn tijdens het poepen;
• langdurig en moeizaam persen;
• een gespannen of opgeblazen buik;
• minder eetlust;
• soms een klein beetje helder bloed door een kloofje aan de anus.

Belgische medische richtlijnen benadrukken eveneens dat vooral harde en pijnlijke ontlasting belangrijk is bij het herkennen van constipatie. Alleen weinig vaak stoelgang maken is onvoldoende om van verstopping te spreken. Wil je eerst weten hoe normale ontlasting er op verschillende leeftijden kan uitzien? Lees dan ook ons artikel over de normale stoelgang van je baby.

Mijn baby perst en wordt rood: is dat constipatie?

Niet noodzakelijk. Jonge baby’s moeten nog leren om hun buikspieren aan te spannen en tegelijkertijd de spieren rond de anus te ontspannen. Daardoor kunnen ze soms minutenlang persen, kreunen, huilen en rood worden voordat er uiteindelijk zachte ontlasting komt.

Komt er daarna een zachte stoelgang uit, dan past dat niet bij klassieke constipatie. Het wordt belangrijker om aan verstopping te denken wanneer het persen gepaard gaat met harde ontlasting, pijn of wanneer je baby zich duidelijk niet goed voelt.

Heeft je baby moeite met stoelgang, maar voelt hij of zij zich verder goed? Dan kun je eerst een paar zachte maatregelen proberen.

Beweeg de beentjes voorzichtig

Leg je baby op de rug en beweeg de beentjes rustig alsof hij of zij fietst. Deze beweging kan de buik ontspannen en helpt sommige baby’s om lucht en stoelgang gemakkelijker kwijt te raken. Forceer de beweging niet. Het moet rustig en comfortabel blijven.

Geef een zachte buikmassage

Een zachte massage kan helpen om je baby te ontspannen. Masseer met warme handen voorzichtig over de buik, bijvoorbeeld met cirkelvormige bewegingen met de klok mee. De Roze Doos vermeldt buikmassage eveneens als een eenvoudige maatregel wanneer je baby moeite heeft met de stoelgang. Stop wanneer je baby de aanraking onaangenaam vindt of duidelijk pijn heeft.

Een warm bad kan helpen ontspannen

Warm water ontspant de spieren. Een rustig badje kan daardoor soms helpen wanneer je baby gespannen is en moeite heeft om te poepen. Verwacht hiervan geen gegarandeerd laxerend effect. Het is vooral een manier om je baby te helpen ontspannen.

Controleer of je baby voldoende melk drinkt

Bij jonge baby’s blijft borst- of flesvoeding de belangrijkste bron van vocht. Drinkt je baby onvoldoende, dan kan de ontlasting harder worden. Let daarom ook op andere signalen van voldoende vochtinname, zoals het aantal natte luiers en de gewichtsevolutie.

Geef je borstvoeding en twijfel je of je kindje voldoende binnenkrijgt? Bekijk dan ook hoe je weet of je baby genoeg moedermelk drinkt.

Wat je kunt doen hangt sterk af van de leeftijd van je baby en van de voeding die hij of zij krijgt.

Constipatie bij een baby die borstvoeding krijgt

Echte harde constipatie komt bij uitsluitend borstgevoede baby’s relatief weinig voor. Vooral vanaf ongeveer zes weken kan de frequentie van de stoelgang sterk afnemen. Kind en Gezin geeft aan dat een baby die uitsluitend moedermelk krijgt meerdere stoelgangluiers per dag kan hebben, maar ook slechts één of twee per week. Zolang de ontlasting zacht tot vloeibaar blijft, is dit normaal en geen constipatie.

Een paar dagen geen stoelgang is bij een borstgevoede baby dus niet automatisch een reden tot bezorgdheid.

Let vooral op:

• blijft de ontlasting zacht?
• drinkt je baby goed?
• zijn er voldoende natte luiers?
• groeit je baby goed?
• is je baby alert en voelt hij of zij zich verder goed?

Heeft een borstgevoede baby echt harde stoelgang en zijn er tegelijk twijfels over drinken of gewichtstoename? Bespreek dat dan met je vroedvrouw, huisarts of kinderarts. Kind en Gezin geeft aan dat harde stoelgang bij een borstgevoede baby in combinatie met onvoldoende groei een teken kan zijn dat de melkinname onvoldoende is.

Constipatie bij een baby die flesvoeding krijgt

Bij de overgang van borstvoeding naar flesvoeding kan de stoelgang veranderen. Ook de overstap naar een ander type voeding kan tijdelijk invloed hebben op de consistentie en frequentie van de stoelgang.

Bereid kunstvoeding altijd exact volgens de aanwijzingen op de verpakking. Te veel poeder ten opzichte van de hoeveelheid water kan ervoor zorgen dat de voeding te geconcentreerd wordt. Voeg zelf geen extra water, olie, suiker of andere ingrediënten aan de fles toe om de ontlasting zachter te maken.

Wissel ook niet voortdurend van kunstvoeding alleen omdat de stoelgang anders wordt. Belgische voedingsrichtlijnen voor zuigelingen waarschuwen dat veranderingen in stoelgang bij baby’s vaak automatisch aan de flesvoeding worden toegeschreven, terwijl onnodig wisselen van voeding niet altijd helpt. Blijft je baby harde en pijnlijke ontlasting hebben? Bespreek dan met je arts of kinderarts of een aanpassing nodig is.

Constipatie wanneer je baby met vaste voeding begint

Een verandering van voeding is een van de momenten waarop constipatie bij baby’s vaker voorkomt. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer je baby overschakelt van melk naar de eerste groente- en fruithapjes.

Vanaf het moment dat je baby klaar is voor vaste voeding kun je geleidelijk variëren met groenten en fruit. Meer informatie over deze overgang vind je in onze gids over starten met voedseldiversificatie.

Bij een baby is het belangrijk om voorzichtig te zijn met het woord “laxerend”. Een middel dat bij een volwassene of ouder kind de stoelgang stimuleert, is niet automatisch geschikt voor een zuigeling.

Peer en pruim

Wanneer je baby al vaste voeding krijgt, kunnen peer en pruim helpen omdat ze vezels bevatten en van nature stoffen bevatten die de stoelgang zachter kunnen maken. Je kunt ze bijvoorbeeld als geschikte fruitpuree aanbieden binnen het normale voedingspatroon van je baby.

Vruchtensap geef je niet zomaar

Soms wordt online aangeraden om een baby pruimen- of perensap te geven. Bij jonge baby’s doe je dit niet op eigen initiatief.

Gezondheid en Wetenschap geeft aan dat een arts in sommige gevallen een kleine hoeveelheid verdund peer- of pruimensap kan adviseren. Het is dus iets om eerst met je arts te bespreken, zeker bij een jonge baby.

Geef jonge baby’s niet zomaar extra water

Bij baby’s die nog uitsluitend melkvoeding krijgen, is het niet de bedoeling om zelf extra water tussen de voedingen te geven om constipatie te behandelen. Kind en Gezin waarschuwt dat extra vocht tijdens de eerste levensmaanden de normale melkvoeding kan verstoren.

Wanneer je baby met vaste voeding gestart is, verandert de situatie. Dan kan water geleidelijk deel worden van het eetpatroon. Lees daarover meer in ons artikel over voedseldiversificatie en drinken bij je baby.

Op internet circuleren heel wat trucjes om een baby snel te laten poepen. Sommige daarvan zijn niet verstandig.

Stimuleer de anus niet met een thermometer

Gebruik geen thermometer of ander voorwerp om de anus van je baby te prikkelen in de hoop een stoelgangreflex uit te lokken. Kind en Gezin raadt dit af omdat het slijmvlies beschadigd kan raken en je baby afhankelijk kan worden van de prikkel om stoelgang te maken.

Gebruik niet zomaar een zetpil

Geef geen glycerinezetpil of ander rectaal middel zonder advies van een arts. Ook vrij verkrijgbare producten zijn niet automatisch geschikt voor iedere baby.

Geef geen laxeermiddelen op eigen initiatief

Lactulose, macrogol en andere laxeermiddelen kunnen bij kinderen worden gebruikt wanneer een arts dat nodig vindt. De juiste behandeling hangt echter af van de leeftijd van je baby, de oorzaak en de ernst van de verstopping.

Gezondheid en Wetenschap adviseert daarom om laxeermiddelen en zetpillen bij baby’s niet zonder medisch advies te gebruiken.

Voeg geen olie toe aan de fles

Olie of vet toevoegen aan flesvoeding om de stoelgang te stimuleren is geen goede oplossing. Dat verandert de samenstelling van de melk en is volgens de Belgische voedingsrichtlijnen geen geschikte behandeling voor constipatie.

Constipatie bij baby’s kan verschillende oorzaken hebben.

Een verandering in voeding is een van de meest voorkomende verklaringen, bijvoorbeeld:

• overstappen van borst- naar flesvoeding;
• veranderen van kunstvoeding;
• starten met vaste voeding;
• te weinig melk of vocht binnenkrijgen;
• een voedingspatroon met weinig vezels zodra vaste voeding gestart is.

Soms kan harde stoelgang een klein kloofje aan de anus veroorzaken. Poepen doet dan pijn, waardoor een kind zich meer gaat aanspannen. De volgende stoelgang kan daardoor opnieuw moeilijker verlopen. Veel minder vaak ligt een medische aandoening aan de basis van de constipatie.

De meeste tijdelijke veranderingen in het stoelgangpatroon zijn onschuldig. Toch is het verstandig om met je huisarts of kinderarts te overleggen wanneer de constipatie meerdere dagen aanhoudt of regelmatig terugkeert.

Neem zeker medisch contact op wanneer:

• je jonge baby vanaf de eerste levensweken ernstige verstopping heeft;
• je baby slecht drinkt;
• je baby onvoldoende bijkomt of gewicht verliest;
• de buik opvallend opgezet is;
• je baby herhaaldelijk braakt;
• er duidelijk bloed in de ontlasting zit;
• je baby opvallend slap, suf of ziek is;
• de ontlasting consequent hard en pijnlijk blijft;
• je baby veel pijn lijkt te hebben;
• de gebruikelijke eenvoudige maatregelen niet helpen.

Kind en Gezin noemt onder andere een slechte gewichtsevolutie, bloederige stoelgang en een duidelijk opgezette buik als alarmsignalen waarbij een onderliggende oorzaak moet worden uitgesloten. Heeft een pasgeboren baby na de geboorte opvallend laat zijn of haar eerste stoelgang gemaakt en ontstaan daarna problemen met constipatie? Meld dat eveneens aan de kinderarts.

Hoe lang mag een baby geen stoelgang maken?

Er bestaat geen vast aantal dagen dat voor iedere baby geldt. De leeftijd, voeding en vooral de consistentie van de ontlasting maken een groot verschil.

Een borstgevoede baby ouder dan enkele weken kan soms verschillende dagen geen stoelgang maken zonder dat er iets mis is. Kind en Gezin beschrijft dat sommige uitsluitend borstgevoede baby’s maar één of twee stoelgangluiers per week hebben terwijl dit volledig normaal is, zolang de ontlasting zacht blijft. Bij een baby met harde ontlasting, duidelijke pijn, een opgezette buik of slechte voeding kijk je dus niet simpelweg naar het aantal dagen. Dan is het verstandig om sneller advies te vragen.

Wanneer aanpassingen in voeding en eenvoudige maatregelen onvoldoende helpen, kan een arts beslissen om medicatie voor te schrijven. Bij kinderen worden bijvoorbeeld middelen gebruikt die water in de darm vasthouden en daardoor de ontlasting zachter maken.

Welke behandeling geschikt is, hangt af van:

• de leeftijd van je baby;
• hoelang de constipatie al duurt;
• hoe hard de ontlasting is;
• of er veel stoelgang is opgehoopt;
• eventuele andere symptomen.

Begin daarom niet zelf met een laxeermiddel omdat iemand anders goede ervaringen met een bepaald product heeft. Een kinderarts kan eerst beoordelen waarom je baby verstopt is en vervolgens bepalen of behandeling nodig is.

Constipatie bij baby’s voorkomen

Niet iedere verstopping kan worden voorkomen. Een paar gewoonten helpen wel om de stoelgang zo normaal mogelijk te houden.

• Zorg ervoor dat je jonge baby voldoende borst- of flesvoeding krijgt.
• Bereid flesvoeding altijd volgens de juiste verhouding.
• Wanneer je start met vaste voeding, bouw je groenten en fruit geleidelijk op en zorg je voor voldoende variatie.
• Bied vanaf de fase van vaste voeding ook drinken aan volgens de voedingsadviezen voor de leeftijd van je kindje.
• Vermijd voortdurend wisselen van flesvoeding of zelf experimenteren met middelen die zogezegd laxerend werken.

En kijk vooral naar je baby als geheel. Een baby die goed drinkt, groeit, voldoende plast en zachte ontlasting heeft, hoeft niet iedere dag te poepen.

Hoe vaak moet een baby stoelgang maken? Is harde ontlasting normaal? En wanneer bespreek je buikklachten beter met een arts? Tijdens de eerste maanden met je baby kunnen kleine veranderingen al snel heel wat vragen oproepen. Met YooMum vind je informatie die aansluit bij de verschillende fases van het leven met je baby en kun je ervaringen uitwisselen met andere mama’s over voeding, slaap, gezondheid en de dagelijkse vragen van het ouderschap.

Ontdek YooMum via de App Store of Google Play: https://app.yoomum.com/store