Wat is een doula?

Een doula is een opgeleide persoon die ondersteuning biedt tijdens de zwangerschap, de bevalling en de eerste periode nadien. De begeleiding gebeurt steeds op een niet-medische manier en richt zich op emotionele, mentale en praktische ondersteuning.

Het woord ‘doula’ komt uit het oud-Grieks en betekent ‘dienende vrouw’. Vroeger werd een zwangere vrouw tijdens de bevalling vaak bijgestaan door een ervaren vrouwelijke vertrouwenspersoon. Vandaag neemt een professionele doula die rol opnieuw op, als aanvulling op de medische zorg. De missie van een doula is om ouders met vertrouwen en rust te begeleiden tijdens een ingrijpende levensfase.

De doula werkt samen met medische hulpverleners uit het ziekenhuis, de kraamkliniek of zelfstandige vroedvrouwen en is gebonden aan het beroepsgeheim maar voert zelf geen medische handelingen uit. Haar taak is om rust, vertrouwen en continuïteit te bieden tijdens het hele traject. Sinds de jaren 80 wordt een doula steeds vaker gevraagd, zowel bij een thuisbevalling als in het ziekenhuis. 

Een vroedvrouw of gynaecoloog is verantwoordelijk voor de medische opvolging van moeder en baby. Zij voeren controles uit, stellen diagnoses en grijpen in wanneer dat nodig is. Een doula daarentegen biedt geen medische zorg. Ze richt zich op emotionele en fysieke ondersteuning en helpt hen om bewuste keuzes te maken.

Beide rollen vullen elkaar aan. Waar de medische zorg zich richt op veiligheid en gezondheid, zorgt een doula voor comfort, vertrouwen en persoonlijke begeleiding.

De begeleiding door een doula start vaak al vroeg in de zwangerschap en loopt door tot na de geboorte. Het traject wordt altijd afgestemd op de noden van de ouders.

Tijdens de zwangerschap

Tijdens de zwangerschap kunnen toekomstige ouders bij haar terecht met vragen en twijfels. Je doula zal je vooral informeren en emotioneel begeleiden. Je kan al meteen van bij het begin van je zwangerschap kennismaken en kijken of er een wederzijdse klik is. Daarna volgen een aantal infosessie waarin je doula haar kennis meegeeft over de bevalling met tips over bevalhoudingen, ademhalingstechnieken en ontspanningsoefeningen. Dan kunnen jullie samen een geboorteplan opstellen voor de bevalling.

Tijdens de bevalling

Vanaf het moment dat je weeën beginnen, blijft je doula bij jou tot je baby geboren is. Tijdens de bevalling zal zij er alles aan doen om je tot rust te laten komen met behulp van ontspanning, massage, ademhaling, bevalhoudingen, grenzen en wensen bewaken en coaching. Dit gebeurt in samenspraak met de gynaecoloog, zowel voor een thuisbevalling, natuurlijke bevalling als ook een bevalling in een geboortecentrum of ziekenhuis.

Na de bevalling

Ook in de kraamperiode blijft een doula beschikbaar. Je kan samen terugblikken op de geboorte en vragen stellen. Deze nazorg kan helpen bij het emotioneel verwerken van de ervaring. Je doula is meestal ook diegene die tijdens de bevalling foto’s maakt om nadien de herinneringen te koesteren. 

Volgende zaken kunnen tot het takenpakket van een doula behoren: 

• Een kennismakingsgesprek
• Twee vervolggesprekken tijdens de zwangerschap
• Het opstellen van je geboorteplan
• 24/7 ondersteuning op maat tijdens je zwangerschap
• Ondersteuning tijdens de bevalling
• Een postpartumgesprek
• Een bevalverslag

Een belangrijk voordeel is de continue aanwezigheid van een vertrouwde persoon tijdens de bevalling. In tegenstelling tot medische zorgverleners die in shifts werken, blijft een doula gedurende het hele proces aan je zijde.

Een doula is er helemaal op gericht om jou te helpen ontspannen, waardoor je minder kans hebt op complicaties of medische ingrepen. Dat noemen we het doula-effect en werd ontdekt door twee kinderartsen, Dr. Marshall Klaus en Dr. John Kennell. Zij deden onderzoek naar hechting tussen moeder en kind in het postpartum-stadium. Ze lieten vrouwen observeren door studenten na hun bevalling en noteerden het aantal aanrakingen, aantal keer aankijken, het stemgebruik van de moeder, etc. In de resultaten viel het op dat bij een bepaalde studente de signalen voor hechting tussen moeder en kind veel vaker voorkwamen. Bovendien was bij deze mama's de bevalling makkelijker gegaan, korter van duur, met minder complicaties en minder ingrepen. De studente bekende dat ze al tijdens de bevalling aanwezig was in plaats van erna. De stille aanwezigheid van de studente was al voldoende voor de vrouwen om meer vertrouwen te hebben in zichzelf. Het onderzoek naar hechting was daardoor niet meer bruikbaar, maar “het doula-effect” deed wel zijn intrede. De aanwezigheid van een doula kan dus een positief verschil maken bij de geboorte van je kindje.

De keuze voor een doula is persoonlijk en hangt af van jouw verwachtingen en voorkeuren. In elke regio zijn er verschillende doula’s actief met hun eigen aanpak en ervaring.

Let op deze punten:

1. Check welke opleiding ze heeft gevolgd
2. Je kiest best een doula die geschoold is en een stevige achtergrond heeft. Op de website van de Vlaamse Federatie van Doulas vzw kan je een doula in opleiding of een gecertificieerde doula terugvinden. 
3. Het vinden van de perfecte doula begint met een kennismakingsgesprek. 
   Zo leren jullie elkaar meteen kennen en kan je kijken of er een klik is. Zo’n gesprek is meestal vrijblijvend, dus je kan alsnog annuleren voor je in zee gaat met je doula.
4. Denk aan de reistijd en afstand.
   Je kiest het best een doula die op minder dan een uur rijden woont van jouw huis en het ziekenhuis. Zo is ze gegarandeerd op tijd als jij moet bevallen. Bovendien bespaar je zo reiskosten voor haar verplaatsingen.
5. Bereid je voor.
   Zet voor het kennismakingsgesprek alvast je belangrijkste vragen en twijfels op papier. Zo kan je meteen de juiste vragen stellen aan je doula.
6. Neem je partner mee naar de gesprekken.
   Een doula is er niet alleen om jou te helpen, maar ook om je partner te begeleiden. Ga dus zeker samen op gesprek bij de doula zodat de klik er bij iedereen is.

De meeste doula’s werken als zelfstandige en bepalen dus zelf hun prijs volgens een vast pakket dat ze bieden of per uur. Hun dienstenpakket kan allerlei zaken bevatten en de prijs is dus sterk afhankelijk van wat jij zoekt. Daarnaast verschilt de prijs ook op basis van de opleiding, achtergrond en het aantal jaren ervaring van de doula. Doula’s die het theoretische deel van hun opleiding hebben afgerond en nu nog stage lopen, zijn meestal goedkoper.

Er bestaat nog geen algemene terugbetalingsregeling via het ziekenfonds. Soms valt het echter wel onder je hospitalisatieverzekering of biedt je ziekenfonds een gedeeltelijke terugbetaling. Je kan er ook voor kiezen om een deel van je geboortepremie van je ziekenfonds te investeren in een doula.