Diastase in de zwangerschap: symptomen, herstel en oefeningen

Een diastase, ook wel rectus diastase genoemd, is het uit elkaar wijken van de rechte buikspieren (musculus rectus abdominis). Deze twee spierstrengen lopen normaal gezien verticaal over de voorkant van je buik en worden in het midden met elkaar verbonden door stevig bindweefsel, de linea alba.

Tijdens de zwangerschap groeit je baarmoeder voortdurend. Daardoor komt er steeds meer druk op de buikwand te staan. Tegelijk zorgen zwangerschapshormonen ervoor dat het bindweefsel soepeler wordt. Hierdoor kunnen de rechte buikspieren geleidelijk uit elkaar bewegen, zodat er voldoende ruimte ontstaat voor de groeiende baby.

Deze verandering is volledig normaal en maakt deel uit van de natuurlijke aanpassingen van het lichaam tijdens de zwangerschap.

Heeft elke zwangere vrouw een diastase?

Veel vrouwen vragen zich af: heeft elke zwangere vrouw een diastase? Bijna alle zwangere vrouwen ontwikkelen tijdens de zwangerschap een zekere mate van diastase, vooral in het derde trimester. Dat is een normale reactie van het lichaam op de groeiende baarmoeder. Het verschil zit vooral in de grootte van de opening tussen de buikspieren en in het herstel na de bevalling.

Bij de meeste vrouwen sluiten de buikspieren geleidelijk weer naar elkaar toe tijdens de eerste maanden na de geboorte van hun baby. Bij sommige vrouwen blijft de ruimte echter groter dan normaal. Dat hoeft niet altijd klachten te geven, maar kan wel gepaard gaan met een verminderde rompstabiliteit of rug- en bekkenklachten. Een diastase betekent dus niet automatisch dat er iets mis is of dat een behandeling noodzakelijk is.

Een diastase tijdens de zwangerschap ontstaat doordat verschillende factoren samen de buikwand onder spanning zetten.

De groeiende baarmoeder

Naarmate je baby groeit, neemt ook de druk op de buikspieren toe. De rechte buikspieren worden geleidelijk uit elkaar geduwd om voldoende plaats te maken voor de baarmoeder.

Zwangerschapshormonen

Hormonen zoals relaxine, progesteron en oestrogeen maken het bindweefsel soepeler. Dat helpt het lichaam om zich voor te bereiden op de bevalling, maar zorgt er ook voor dat de linea alba gemakkelijker uitrekt.

Meerdere zwangerschappen

Na meerdere zwangerschappen is het bindweefsel soms minder stevig, waardoor een diastase gemakkelijker kan ontstaan of langer aanwezig blijft.

Een grote baby of meerling

Ook een grotere baby, een meerlingzwangerschap of veel vruchtwater zorgen voor extra druk op de buikwand, waardoor de kans op een grotere diastase kan toenemen. Het is belangrijk om te weten dat je zelf nauwelijks invloed hebt op het ontstaan van een diastase. Ze is meestal het gevolg van de natuurlijke veranderingen die je lichaam doormaakt tijdens de zwangerschap.

Niet elke vrouw met een diastase heeft klachten. Wanneer er wel symptomen optreden, worden die vaak pas duidelijk tijdens de zwangerschap of na de bevalling.

Veelvoorkomende diastase zwangerschap symptomen zijn:

• een bolling of opstaande richel in het midden van de buik wanneer je rechtkomt of je buik aanspant;
• een gevoel van zwakte in de buikspieren;
• moeite om vanuit lig naar zit te komen;
• rugpijn;
• bekkenklachten;
• een instabiel gevoel in de romp;
• het gevoel dat je buik "geen steun" geeft.

Deze klachten betekenen niet automatisch dat je een ernstige diastase hebt. Alleen een arts, vroedvrouw of gespecialiseerde kinesitherapeut kan beoordelen of er daadwerkelijk sprake is van een diastase en of behandeling nodig is.

Hoe ziet een buik met een diastase eruit?

Veel vrouwen vragen zich af: hoe ziet een buik met een diastase eruit? Het antwoord verschilt van persoon tot persoon. Niet elke diastase is zichtbaar en de vorm van de buik hangt af van de ernst van de diastase, de spierspanning en het herstel van de buikwand.

Een veelvoorkomend kenmerk is een bolling of opstaande richel in het midden van de buik. Die wordt vooral zichtbaar wanneer je je buikspieren aanspant, bijvoorbeeld als je vanuit ruglig rechtkomt of uit bed opstaat. Zorgverleners spreken ook wel van "doming" of "coning", omdat de buik dan een puntige of kegelvormige uitstulping krijgt.

Sommige vrouwen merken daarnaast dat hun buik, zelfs maanden na de bevalling, bol blijft staan alsof ze nog enkele maanden zwanger zijn. Dat betekent niet automatisch dat er sprake is van een ernstige diastase. Ook een tragere spieropbouw, een verminderde rompspanning of littekenweefsel na een keizersnede kunnen invloed hebben op de vorm van de buik.

Hoewel foto's op internet herkenbaar kunnen lijken, zijn ze geen betrouwbare manier om zelf een diagnose te stellen. Laat je bij twijfel onderzoeken door een arts of een gespecialiseerde kinesitherapeut. Een diastase gaat soms samen met bekkenklachten. Lees hoe je bekkeninstabiliteit tijdens de zwangerschap herkent en ermee omgaat.

Wanneer je vermoedt dat je een diastase hebt, kan een arts, vroedvrouw of bekkenbodem- of perinatale kinesitherapeut onderzoeken hoe groot de ruimte tussen je buikspieren is.

Tijdens het onderzoek lig je meestal op je rug met gebogen knieën. De zorgverlener vraagt je om je hoofd of schouders licht op te tillen, waardoor de rechte buikspieren aanspannen. Vervolgens voelt hij of zij voorzichtig de ruimte tussen de spieren ter hoogte van de navel en erboven of eronder.

Naast de breedte van de diastase wordt ook gekeken naar:

• de spanning van het bindweefsel;
• de werking van de diepe buikspieren;
• de stabiliteit van je romp;
• eventuele klachten aan rug of bekken.

In uitzonderlijke gevallen kan een echografie worden gebruikt om de diastase nauwkeuriger in beeld te brengen, maar meestal is een lichamelijk onderzoek voldoende.

Kan een diastase vanzelf herstellen?

Ja. Bij de meeste vrouwen begint de diastase na de zwangerschap vanzelf kleiner te worden zodra de baarmoeder terug haar normale grootte krijgt en het bindweefsel zich geleidelijk herstelt. Het grootste natuurlijke herstel vindt meestal plaats tijdens de eerste acht tot twaalf weken na de bevalling. Ook daarna blijft het bindweefsel nog maandenlang sterker worden. Toch sluit de opening tussen de buikspieren niet bij iedereen volledig. Sommige vrouwen houden een bredere ruimte over zonder daar klachten van te ondervinden. Bij anderen gaat een blijvende diastase gepaard met een verminderde rompstabiliteit, rugpijn of bekkenklachten.

Het herstel verloopt bij elke vrouw anders en hangt onder meer af van:

• de grootte van de diastase;
• de kwaliteit van het bindweefsel;
• het aantal zwangerschappen;
• de algemene conditie;
• de begeleiding tijdens het herstel.

Geef je lichaam daarom voldoende tijd. De eerste weken na de bevalling staan vooral in het teken van herstel, niet van intensief trainen.

Een van de meest gestelde vragen is: hoe krijg je een diastase weg? Er bestaat helaas geen snelle oplossing. Het herstel van een diastase vraagt tijd, geduld en de juiste begeleiding. Het doel is niet alleen om de afstand tussen de buikspieren te verkleinen, maar vooral om de buikwand opnieuw sterk en functioneel te maken.

Train de diepe buikspieren

De transversus abdominis, de diepste buikspier, speelt een belangrijke rol bij de stabiliteit van je romp. Door deze spier op de juiste manier te activeren, krijgt de buikwand opnieuw meer ondersteuning. Een bekkenbodem- of perinatale kinesitherapeut kan je leren hoe je deze spier correct aanspant.

Besteed aandacht aan je ademhaling

Een goede ademhaling werkt nauw samen met je buikspieren en bekkenbodem. Door bewust te leren ademen, verminder je de druk op de buikwand en ondersteun je het herstel.

Let op je houding

Ook je houding heeft invloed op de belasting van je buikspieren. Rechtop staan, je ribbenkast niet te ver naar voren duwen en zware druk op de buik vermijden helpen om je romp beter te ondersteunen.

Bouw activiteiten geleidelijk op

Na de bevalling hoef je niet meteen intensief te sporten. Wandelen, lichte oefeningen en dagelijkse beweging vormen een veilige basis om je lichaam opnieuw sterker te maken.

Vraag begeleiding bij aanhoudende klachten

Blijven je klachten bestaan of twijfel je welke oefeningen veilig zijn? Dan is begeleiding door een gespecialiseerde kinesitherapeut sterk aan te raden. Een persoonlijk oefenprogramma is vaak veel doeltreffender dan algemene oefeningen die je online terugvindt.

Na de bevalling wil je je buikspieren misschien zo snel mogelijk weer versterken. Toch is het belangrijk om je lichaam de tijd te geven om te herstellen. Bij een diastase na de zwangerschap draait het niet om zo veel mogelijk buikspieroefeningen, maar om de juiste oefeningen op het juiste moment.

Een gespecialiseerde kinesitherapeut kan een oefenprogramma op maat opstellen, maar onderstaande oefeningen vormen vaak een veilige basis.

Diepe buikademhaling

Een goede ademhaling ondersteunt de samenwerking tussen je middenrif, de diepe buikspieren en de bekkenbodem. Adem rustig in via je neus en laat je buik ontspannen. Adem vervolgens langzaam uit terwijl je je diepe buikspieren zacht aanspant. Vermijd daarbij dat je je buik naar buiten duwt.

Bekkenkantelingen

Bekkenkantelingen helpen om de diepe rompspieren te activeren zonder de buik te zwaar te belasten. Lig op je rug met gebogen knieën en kantel je bekken rustig voor- en achterover. Voer de beweging gecontroleerd uit en blijf rustig doorademen.

De diepe dwarse buikspier activeren

De transversus abdominis is de diepste buikspier en speelt een belangrijke rol bij het herstel van een diastase. Een kinesitherapeut kan je leren hoe je deze spier correct activeert tijdens dagelijkse bewegingen, zoals rechtstaan, tillen of wandelen.

Bruggetje

Het bruggetje versterkt niet alleen de bilspieren, maar helpt ook de romp stabiliseren.

Lig op je rug met gebogen knieën en til je bekken langzaam op terwijl je je buikspieren licht aanspant. Laat je bekken vervolgens rustig zakken.

Bird-dog

Wanneer je voldoende hersteld bent, kan de bird-dog een goede oefening zijn om de rompstabiliteit verder op te bouwen. Steun op handen en knieën en strek langzaam één arm en het tegenovergestelde been uit zonder dat je rug doorzakt of je buik naar voren bolt. Vraag bij twijfel altijd advies aan een gespecialiseerde kinesitherapeut. Niet elke oefening is geschikt voor elke vrouw of elk moment in het herstel.

Welke oefeningen vermijd je beter?

Hoewel bewegen belangrijk is, kunnen sommige oefeningen de druk op de buikwand tijdelijk vergroten. Zeker wanneer je nog een duidelijke diastase hebt of tijdens een oefening een bolling in het midden van je buik ziet ontstaan, is voorzichtigheid aangewezen.

Vermijd voorlopig:

• klassieke sit-ups;
• crunches;
• zware buikspieroefeningen waarbij je buik naar voren bolt;
• langdurig planken als je de romp nog onvoldoende kunt stabiliseren;
• zwaar tillen zonder je romp goed te ondersteunen;
• oefeningen waarbij je je adem inhoudt.

Zie je tijdens een oefening een opstaande richel of puntvormige buik ("doming")? Stop dan met de oefening en vraag advies aan een kinesitherapeut.

Veel vrouwen vragen zich af of ze een diastase tijdens de zwangerschap kunnen voorkomen. Het eerlijke antwoord is: nee, niet volledig. Doordat de baarmoeder groeit en zwangerschapshormonen het bindweefsel soepeler maken, ontwikkelen bijna alle zwangere vrouwen in meer of mindere mate een diastase. Dat is een normale aanpassing van het lichaam.

Je kunt de kans op klachten wel helpen beperken door:

• tijdens de zwangerschap actief te blijven bewegen;
• aandacht te besteden aan een goede houding;
• zware druk op de buik zoveel mogelijk te vermijden;
• je ademhaling correct te gebruiken tijdens inspanning;
• begeleiding te vragen aan een gespecialiseerde kinesitherapeut als je klachten ervaart.

Het doel is dus niet om een diastase volledig te voorkomen, maar om je buikspieren zo goed mogelijk te ondersteunen tijdens en na de zwangerschap.

Bij de meeste vrouwen herstelt een diastase grotendeels vanzelf of met gerichte oefentherapie. Toch blijft er soms sprake van een blijvende diastase.

Een operatie is slechts in een beperkt aantal gevallen nodig, bijvoorbeeld wanneer:

• de diastase ernstige functionele klachten veroorzaakt;
• een grote buikbreuk (hernia) aanwezig is;
• langdurige kinesitherapie onvoldoende verbetering geeft;
• dagelijkse activiteiten sterk worden beperkt.

Een chirurg beoordeelt altijd zorgvuldig of een operatie aangewezen is. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de afstand tussen de buikspieren, maar ook naar de klachten, de stabiliteit van de romp en de algemene gezondheid.

Tijdens en na je zwangerschap verandert je lichaam voortdurend. Met YooMum krijg je betrouwbare informatie over zwangerschap, bevalling en herstel, zodat je precies weet wat je kunt verwachten.

Je vindt er praktische tips, deskundige artikels en handige checklists die je ondersteunen tijdens elke fase van je zwangerschap en de eerste maanden na de geboorte van je baby.

Download YooMum hier: https://app.yoomum.com/store