Alles over het scheuren van de bilnaad

Het scheuren van de bilnaad komt zeer frequent voor tijdens bevallingen. Het komt voor bij 9 op 10 vrouwen.
De ernst van de scheur hangt af van verschillende factoren, zoals de grootte van de baby, je eerste bevallingservaring en de snelheid van de geboorte. Er zijn verschillende soorten scheuringen, de ene ernstiger dan de andere:

• Een open onvolledige scheur: deze komt het meest voor en hierbij scheuren alleen de huid en het slijmvlies van het perineum. De spier wordt eventueel ook geraakt maar slechts oppervlakkig.
• Een open volledige scheur: hierbij scheuren de huid, het slijmvlies en de bekkenbodemspieren. De scheur kan tot het rectum reiken en een ruptuur van de sluitspier met zich meebrengen. Het herstel is zwaarder en lastiger.
• Een niet-open scheur: er zijn geen letsels op de vulva te vinden, maar de spierstructuren kunnen wel aangetast zijn. Ze gaat in dat geval gepaard met hematomen. In dit geval is een diagnose niet eenvoudig.

Het scheuren van de bilnaad komt niet noodzakelijk stelselmatig voor, absoluut niet! Het is niet zeker waarom ze voorkomt, er kunnen meerdere oorzaken aan de basis liggen:

• Een te strakke, te weinig elastische bilnaad
• Een grote baby
• Een te hevige persing, een baby die "als een kanonskogel" arriveert, waardoor de bilnaad geen tijd heeft om zich geleidelijk uit te rekken.
• Er wordt een verlostang gebruikt
• Een te zwaar gedoseerde epidurale waardoor men de druk van het persen niet meer beheerst, wat resulteert in te sterke en slecht gerichte persbewegingen die het perineum beschadigen en doen scheuren.

Bovendien spelen ook andere aspecten een rol. Zo zijn perineale scheuren vaker bij vrouwen met hun eerste vaginale bevalling, bij een baby in een lastige positie (zoals een sterrenkijker), als je ouder bent, of als je van Aziatische afkomst bent. Ook een zeer snelle bevalling verhoogt de kans op scheurtjes, omdat het weefsel minder tijd krijgt om te rekken.

De vraag "Is het genetisch?" komt ook vaak terug. Hoewel direct bewijs lastig te geven is, kan de elasticiteit van het bindweefsel deels erfelijk bepaald zijn. Sommige vrouwen hebben nu eenmaal van nature steviger of minder soepel perineumweefsel. Toch blijven de belangrijkste risicofactoren verbonden aan bovengenoemde omstandigheden rond de bevalling.

Terwijl een kleine scheur zich snel herstelt en te verkiezen valt boven een episiotomie, moeten grotere scheuren verzorgd en opgevolgd worden zodat de genezing goed verloopt. Een scheur van het perineum moet zorgvuldig worden dichtgenaaid, onder lokale of epidurale verdoving om pijn te vermijden. Zeg gerust wanneer je pijn voelt tijdens de verzorging! 

Geef jezelf na de bevalling de tijd om te herstellen en maak je niet te veel zorgen. Vermijd het dragen van zware dingen en blijf niet te lang op de been.

De pijn kan aanhouden, vooral tijdens geslachtsgemeenschap, en de urinaire of anale incontinentie kan aanhouden en om behandeling vragen. Gelukkig keren de dingen, zelfs in het geval van een grote scheur, meestal terug naar hun normale toestand, vooral na het herstel van het perineum.

Bij het herstel is het belangrijk goed te zorgen voor hygiëne om infecties te voorkomen. Denk aan dagelijks wassen met lauw water, regelmatig verschonen van kraamverband en voldoende rust. Soms helpt het om een koud kompres op het perineum te leggen bij zwelling. Voor grotere scheuren wordt bijna altijd hechting verricht door een ervaren arts of vroedvrouw, en bij erg diepe scheuren kan gespecialiseerde fysiotherapie het herstel ondersteunen.

Heb je na enkele weken nog steeds veel pijn, last bij het plassen of problemen tijdens het vrijen? Aarzel niet om hierover met je arts of vroedvrouw te praten, zij kunnen je doorverwijzen naar een bekkenbodemtherapeut.

Makkelijk te voorspellen is het nooit, maar dat betekent niet dat je niets kunt doen! Je kunt je perineum voorbereiden en zo de kans op een scheur mogelijk verkleinen. Enkele tips:

• Perineummassage vanaf 35 weken zwangerschap maakt het weefsel soepeler en kan vooral bij je eerste bevalling scheuren verminderen.
• Een warm kompres tijdens het persen maakt het perineum zachter en helpt het weefsel meegeven, waardoor scheuren minder diep worden.
• Kies voor een bevallingspositie waarin je je goed voelt. Een zijligging of gehurkte houding geven het perineum meer ruimte om te rekken. Overleg met je zorgverlener welke houding het beste bij jou past.
• Laat je begeleiden door een ervaren vroedvrouw of doula. Zij kunnen je aanmoedigen tot rustig persen en beschermen met hun handen het perineum, zodat het hoofdje geleidelijk geboren wordt.
• Het routinematig knippen (episiotomie) wordt afgeraden, tenzij er medische redenen zijn: onderzoek toont aan dat een knip het risico op ernstige scheuren soms juist verhoogt.
• Zwangerschapsyoga en bekkenbodemoefeningen maken het perineum sterker, en dat is niet alleen goed tijdens de bevalling, maar ook voor je herstel achteraf.

Wie bij een vorige bevalling een diepe scheur had, maakt zich soms zorgen over herhaling. Er is inderdaad een licht verhoogd risico, zeker als het littekenweefsel minder soepel is of als de eerste genezing moeizaam verliep. Je arts of vroedvrouw zal bij een volgende zwangerschap de situatie goed in kaart brengen, meestal is een vaginale bevalling opnieuw mogelijk, soms met extra begeleiding.