Moederschapsrust voor zelfstandigen: wat verandert er in 2026?

Nieuw in 2026: extra vrijstelling van sociale bijdrage

“Zelfstandige moeders die in 2026 of later bevallen, zijn vrijgesteld van sociale bijdragen voor twee opeenvolgende kwartalen na het kwartaal van de bevalling. Voorheen was dit slechts één kwartaal.” legt Béatrice uit. “Dat geeft zelfstandige moeders wat meer financiële ademruimte na de bevalling. Bovendien hoef je geen aanvraag in te dienen. Je sociaal verzekeringsfonds, zoals Liantis, regelt de vrijstelling automatisch zodra het ziekenfonds haar op de hoogte brengt van de bevalling. Die vrijgestelde kwartalen gelden als gewerkte kwartalen en tellen volledig mee voor de opbouw van je sociale rechten, zoals je pensioen. De vrijstelling van de betaling van je sociale bijdragen gedurende die periode heeft dus later geen negatieve impact op je sociale rechten.”

“Maar er is nog meer goed nieuws voor zelfstandige moeders die een Sociaal Vrij Aanvullend Pension (VAPZ) hebben afgesloten”, meldt Béatrice: “Vanaf het inkomstenjaar 2026 (aanslagjaar 2027) zijn de betaalde premies in het kader van een Sociaal VAPZ tijdens het jaar van de bevalling fiscaal aftrekbaar. Dit was voordien niet het geval omwille van de vrijstelling van de sociale bijdrage. Vergeet zeker niet je bevalling te melden aan je verzekeraar, aangezien hij gedurende twee kwartalen de premies in jouw plaats betaalt.”

Heb je nog geen Sociaal VAPZ afgesloten? Liantis informeert je graag over de vele voordelen van deze verzekering: Sociaal VAPZ via Liantis: zekerheid en fiscale optimalisatie in één | Liantis.

De Roze Doos, ook voor zelfstandige mama’s

Zwanger zijn en tegelijk zelfstandig ondernemen roept vaak extra vragen op. Daarom delen we dit overzicht, in samenwerking met Liantis, zodat (toekomstige) mama’s goed geïnformeerd zijn over hun rechten en mogelijkheden. Duidelijke informatie helpt om met meer rust keuzes te maken in een periode waarin er al veel verandert.

Moederschapsrust voor zelfstandigen

1. De duur van de moederschapsrust

Zelfstandige moeders hebben recht op maximaal 12 weken moederschapsrust (of 13 weken bij een meerling). Béatrice “Hiervan zijn 3 weken verplicht op te nemen: 1 week voor de vermoedelijke bevallingsdatum en 2 weken erna. Van de negen weken facultatieve bevallingsrust kan je er voorafgaand aan de verplichte moederschapsrust alvast twee opnemen. De facultatieve periode kan je opnemen in verschillende vrij te kiezen periodes van zeven dagen, maar uiterlijk binnen 36 weken na de verplichte moederschapsrust. Je kan er ook voor kiezen om de facultatieve periode van moederschapsrust halftijds op te nemen.

“Minister van Middenstand, Zelfstandigen en KMO's, Eléonore Simonet, heeft verklaard de moederschapsrust te willen optrekken naar 15 weken, maar dat plan is nog niet concreet”, verklaart Béatrice.  

Een goede voorbereiding kan helpen om de moederschapsrust zo vlot mogelijk te laten verlopen. Door tijdig stil te staan bij de praktische organisatie van je werk en je rustmomenten, creëer je meer ruimte voor herstel en voor je gezin. Kleine keuzes vooraf kunnen later een groot verschil maken.

Tip : met de calculator van de Roze Doos bereken je snel wanneer jouw moederschapsrust valt.

2. Jouw uitkering tijdens de moederschapsrust

“Tijdens je moederschapsrust ontvang je een uitkering via het ziekenfonds. Het bedrag is forfaitair en wordt wekelijks uitbetaald. De eerste vier weken ligt het bedrag hoger. Bij halftijdse opname van de moederschapsrust wordt het bedrag gehalveerd”, aldus Béatrice.

3. Gratis dienstencheques

Als zelfstandige moeder kan je recht hebben op 105 gratis dienstencheques die je kunt gebruiken om extra hulp in te schakelen. Béatrice: “Dankzij de dienstencheques kan je huishoudelijke taken uitbesteden, zodat je meer tijd hebt voor je baby en je herstel. Als je in aanmerking komt voor de dienstencheques ontvang je een brief van je sociaal verzekeringsfonds met informatie en een aanvraagformulier.”

Naast de uitkering tijdens de moederschapsrust bestaan er dus aanvullende maatregelen die zelfstandige mama’s kunnen ondersteunen in het dagelijkse leven zoals hulp in het huishouden, zodat je je energie kan sparen voor wat op dat moment het belangrijkst is.

Denk ook aan je mentaal welzijn 

Een spannende en bijzondere periode breekt aan. Naast alle veranderingen die je ervaart tijdens je zwangerschap, ben je ook ondernemer. Met de komst van je kindje zal je leven er plots heel anders uitzien. Daarom is het slim om nu al stil te staan bij hoe je werk en gezin in balans houdt – en vooral hoe je goed voor jezelf zorgt.

Want de cijfers liegen er niet om. * Meer dan 6 op de 10 zelfstandige vrouwen geven aan regelmatig tot zo goed als altijd last te hebben van stress en vermoeidheid. De belangrijkste oorzaak? De combinatie werk en gezin. 

Gelukkig kan je nu al stappen zetten om dat te voorkomen. Denk al na over hoe jij je batterijen oplaadt én rust inlast.

• Plan je rustmomenten bewust in. Bepaal op voorhand wanneer je niet werkt en geef jezelf toestemming om écht te ontspannen.
• Voorzie een vangnet. Wie kan je inschakelen tijdens drukke periodes?  Wie bel je als het even moeilijk gaat?
• Creëer oplaadmomenten. Wat geeft jou energie? Plan die activiteiten in je agenda, net zoals je afspraken met klanten.
• Durf vooruitdenken. Hoe ziet jouw ideale situatie eruit? Wat zie je veranderen in de toekomst?

De combinatie van ondernemen en moeder worden vraagt niet alleen fysieke, maar ook mentale veerkracht. Door bewust aandacht te besteden aan je welzijn en door ondersteuning te aanvaarden waar mogelijk, bouw je mee aan een evenwicht dat op lange termijn vol te houden is.

Door nu al stil te staan bij deze zaken, ben je eens zo goed voorbereid op je leven als prille moeder én ondernemer.    

Ontdek het aanbod aan coaching, tools, podcasts en verhalen van andere ondernemers over mentaal welzijn. 

*Bron: Liantis-onderzoek naar mentaal welzijn van zelfstandigen in samenwerking met iVox najaar 2025