Bevalling inleiden: Wanneer is het nodig en hoe verloopt een inleiding?

Bij een inleiding wordt de bevalling kunstmatig op gang gebracht voordat de weeën spontaan zijn begonnen. Het doel blijft in principe hetzelfde als bij een spontaan begonnen bevalling: je baby vaginaal geboren laten worden. Alleen het begin van de arbeid wordt medisch ondersteund.

Een inleiding bestaat bovendien niet uit één standaardbehandeling. De gynaecoloog of vroedvrouw beoordeelt eerst hoe rijp je baarmoederhals is. Afhankelijk daarvan kan worden gekozen voor:

• het rijpen van de baarmoederhals met medicatie;
• het plaatsen van een ballonkatheter;
• het kunstmatig breken van de vliezen;
• een infuus met oxytocine om weeën op te wekken of krachtiger te maken.

UZ Leuven benadrukt bijvoorbeeld dat de gekozen methode afhangt van de toestand van de baarmoederhals en dat een kunstmatig ingeleide bevalling soms al de avond voordien wordt gestart omdat het proces lang kan duren.

Bevalling inleiden geeft je lichaam tijd om te reageren

Een inleiding is geen knop waarop het medische team drukt waarna de bevalling onmiddellijk begint. Soms is je baarmoederhals al klaar en gaat alles relatief snel. Soms heeft je lichaam eerst uren of zelfs dagen nodig om zich voor te bereiden.

Een ballonkatheter of medicatie kan de baarmoederhals helpen rijpen. Daarna kunnen de vliezen worden gebroken en kan oxytocine de weeën ondersteunen. Stap voor stap wordt geprobeerd de omstandigheden te creëren waarin je baby vaginaal geboren kan worden.

Vraag daarom vooraf niet alleen waarom je wordt ingeleid, maar ook welke methode wordt voorgesteld, hoe lang iedere stap ongeveer kan duren, welke pijnstilling mogelijk is en wat het plan is wanneer de eerste methode onvoldoende werkt. Zo weet je beter wat je kunt verwachten, zonder dat je bevalling tot op het uur voorspelbaar hoeft te zijn.

Een gynaecoloog stelt een inleiding voor wanneer de voordelen van de geboorte op dat moment groter worden geacht dan de voordelen van verder zwanger blijven.

Een veelvoorkomende reden is dat de zwangerschap verder gevorderd is dan de uitgerekende datum. Naarmate een zwangerschap langer duurt, kunnen bepaalde risico's geleidelijk toenemen. Daarom wordt de gezondheid van jou en je baby tegen het einde van de zwangerschap nauwkeuriger opgevolgd.

Andere mogelijke redenen zijn bijvoorbeeld:

• je vliezen zijn gebroken maar de weeën komen niet spontaan op gang;
• je baby groeit onvoldoende;
• de placenta werkt minder goed;
• je hebt zwangerschapsvergiftiging of een andere medische aandoening;
• er zijn aanwijzingen dat het voor jou of je baby veiliger is om de zwangerschap niet langer voort te zetten.)

De reden en het ideale moment verschillen sterk per zwangerschap. Een inleiding gebeurt daarom altijd op basis van je persoonlijke situatie.

Ben je vooral benieuwd naar wat er gebeurt wanneer je uitgerekende datum voorbij is? Lees dan ook ons artikel over de vermoedelijke bevallingsdatum en een zwangerschap die langer duurt.

Kan je vragen om ingeleid te worden?

Ja, je kunt je wens altijd bespreken met je gynaecoloog of vroedvrouw.

Dat betekent niet automatisch dat de bevalling ook op de door jou gewenste datum wordt ingeleid. Omdat het om een medische interventie gaat, worden eerst de voordelen, nadelen, zwangerschapsduur en situatie van jou en je baby bekeken.

Ook internationale richtlijnen adviseren dat een verzoek van de zwangere vrouw kan worden overwogen nadat de persoonlijke omstandigheden, voorkeuren, voordelen en risico's samen zijn besproken.

In België kunnen het beleid en de praktische mogelijkheden bovendien verschillen per ziekenhuis en per gynaecoloog.

Heb je een sterke voorkeur voor wel of niet inleiden, dan kun je die ook vooraf bespreken en eventueel opnemen in je geboorteplan.

Kan je een inleiding weigeren?

Een voorgestelde inleiding betekent niet dat je geen inspraak meer hebt.

Je zorgverlener hoort uit te leggen waarom een inleiding wordt voorgesteld, wat de voordelen en risico's zijn, welke methode gebruikt kan worden en welke alternatieven er bestaan als je liever nog afwacht.

Je kunt vervolgens samen bespreken wat in jouw situatie verantwoord is. NICE benadrukt dat vrouwen een inleiding kunnen aanvaarden, uitstellen, weigeren of ook tijdens het proces van gedachten kunnen veranderen.

Wanneer je een inleiding niet wilt terwijl je arts ze om medische redenen adviseert, is het wel belangrijk om goed te bespreken welke risico's verbonden zijn aan verder afwachten en welke controles dan nodig zijn.

Voor de inleiding onderzoekt het medische team onder andere de ligging van je baby, zijn hartslag en de toestand van je baarmoederhals.

Met een vaginaal onderzoek wordt gekeken of de baarmoederhals al zachter, korter en meer geopend is. Die zogenaamde rijpheid bepaalt voor een groot deel welke methode het meest geschikt is.

Eerst de baarmoederhals rijpen

Wanneer de baarmoederhals nog gesloten, lang of stevig is, wordt vaak eerst geprobeerd hem rijper te maken.

Dat kan met medicatie die prostaglandinen bevat of nabootst. Deze stoffen helpen de baarmoederhals zachter en korter te maken en kunnen ook contracties uitlokken.

Een andere mogelijkheid is een mechanische methode, zoals een ballonkatheter.

Bevalling inleiden met een ballonnetje

Bij een ballonkatheter wordt een dun slangetje via de vagina in de baarmoederhals gebracht. Aan het uiteinde zit een klein ballonnetje dat met vloeistof wordt gevuld.

De ballon oefent druk uit op de baarmoederhals. Daardoor kan die zich geleidelijk openen en komen natuurlijke prostaglandinen vrij die de rijping verder stimuleren.

Een ballon blijft vaak ongeveer 24 uur zitten. Soms valt hij vanzelf uit wanneer er enkele centimeters ontsluiting zijn ontstaan. Als de baarmoederhals daarna voldoende rijp is, kunnen de volgende stappen van de inleiding worden gestart. Soms is meer tijd of een tweede behandeling nodig.

Doet een ballonkatheter pijn?

Het plaatsen kan onaangenaam zijn en soms krampen veroorzaken. Ook licht vaginaal bloedverlies kan voorkomen.

De ervaringen met een bevalling inleiden met een ballonnetje lopen echter sterk uiteen. Sommige vrouwen ervaren vooral druk en ongemak, terwijl anderen het inbrengen of de daaropvolgende krampen duidelijk pijnlijk vinden.

Online ervaringen kunnen je een idee geven van wat andere vrouwen hebben meegemaakt, maar ze voorspellen niet hoe jouw lichaam zal reageren.

De vliezen kunstmatig breken

Wanneer je baarmoederhals voldoende rijp en geopend is, kan de gynaecoloog of vroedvrouw de vruchtvliezen kunstmatig breken. Dit heet een amniotomie.

Daarbij wordt tijdens een vaginaal onderzoek een kleine opening in de vruchtvliezen gemaakt, waarna het vruchtwater wegloopt. Het breken van de vliezen kan voldoende zijn om de weeën sterker te laten worden, maar vaak is daarna nog extra ondersteuning nodig.

Het kunstmatig breken van de vliezen is iets anders dan strippen van de vliezen. Bij strippen worden de vruchtvliezen niet gebroken, maar tijdens een inwendig onderzoek losgemaakt van de baarmoederhals om de natuurlijke productie van prostaglandinen te stimuleren.

Weeën opwekken met oxytocine

Wanneer de weeën na het breken van de vliezen niet voldoende op gang komen, kan oxytocine via een infuus worden toegediend.

De dosis wordt geleidelijk aangepast totdat er regelmatige en effectieve weeën ontstaan. Tijdens deze fase wordt meestal ook de hartslag van je baby opgevolgd met een CTG.

Vanaf het moment dat de actieve arbeid goed op gang is, lijkt het verdere verloop steeds meer op dat van een bevalling die spontaan begon: de baarmoederhals opent verder, je krijgt ontsluitingsweeën en uiteindelijk begint de persfase.

Er bestaat geen vaste duur voor een ingeleide bevalling.

Bij een baarmoederhals die al rijp en gedeeltelijk geopend is, kan de inleiding relatief snel verlopen. Wanneer de baarmoederhals nog helemaal niet klaar is voor de bevalling, kan alleen het rijpingsproces al een dag of langer duren.

Een inleiding kan daardoor twee tot drie dagen duren vanaf de eerste behandeling tot de geboorte. Soms duurt het nog langer.

Dat betekent niet dat je gedurende al die tijd hevige weeën hebt. Een groot deel van de eerste uren kan bestaan uit wachten tot de baarmoederhals reageert op een ballon of medicatie.

Hoelang duurt het na het breken van de vliezen?

Wanneer je baarmoederhals rijp genoeg is en de vliezen zijn gebroken, kan de actieve fase sneller verlopen.

Als daarnaast oxytocine wordt gestart, bevallen veel vrouwen binnen ongeveer 24 uur, maar ook hier bestaat veel individuele variatie.

Een eerste bevalling duurt doorgaans langer dan een volgende bevalling en een baarmoederhals die bij de start al gedeeltelijk rijp is, reageert meestal sneller dan een volledig onrijpe baarmoederhals.

Het is daarom verstandiger om de duur van een inleiding als een proces te zien dan als een aftelklok.

Een ingeleide bevalling kan pijnlijker aanvoelen dan een bevalling die spontaan begint.

Vooral weeën die met medicatie of oxytocine worden opgewekt, kunnen sneller sterk en regelmatig worden. Bij een spontane bevalling neemt de intensiteit soms geleidelijker toe, waardoor je lichaam meer tijd heeft om zich aan te passen. NICE adviseert daarom expliciet om vrouwen vooraf te vertellen dat een ingeleide arbeid pijnlijker kan zijn dan een spontaan begonnen arbeid.

Dat betekent niet dat iedere vrouw een inleiding als pijnlijker ervaart. Pijn tijdens de bevalling is zeer persoonlijk en hangt ook af van de snelheid van de ontsluiting, de positie van de baby en je eigen gevoeligheid.

Welke pijnstilling kun je krijgen tijdens een inleiding?

Je behoudt tijdens een ingeleide bevalling toegang tot pijnbestrijding.

Afhankelijk van je ziekenhuis en situatie kan dat gaan van ademhalings- en ontspanningstechnieken tot medicamenteuze pijnstilling en een epidurale verdoving. NICE raadt aan om pijnbestrijding al vóór de inleiding te bespreken, zodat je weet welke mogelijkheden beschikbaar zijn.

Op De Roze Doos vind je ook meer informatie over verschillende manieren om de pijn tijdens de bevalling op te vangen.

Een inleiding kan medisch de beste keuze zijn, maar het blijft een medische ingreep en heeft ook nadelen die vooraf met je besproken moeten worden.

Het proces kan lang duren

Een van de moeilijkste aspecten is soms het wachten.

Wanneer de baarmoederhals nog niet rijp is, kunnen één of meerdere behandelingen nodig zijn voordat de actieve bevalling werkelijk begint. Een inleiding die 's morgens start, betekent dus niet noodzakelijk dat je baby diezelfde dag geboren wordt.

Je hebt meer medische controles

Tijdens een inleiding zijn vaker vaginale onderzoeken nodig om te beoordelen hoe de baarmoederhals verandert.

Bij medicatie en tijdens de actieve arbeid wordt ook regelmatig of continu de hartslag van je baby gecontroleerd. Daardoor kan je bewegingsvrijheid afhankelijk van je situatie beperkter zijn dan tijdens een volledig fysiologische bevalling.

De weeën kunnen intenser aanvoelen

Vooral bij het gebruik van medicatie en oxytocine kunnen de weeën snel krachtig worden. Een ingeleide bevalling kan daardoor gemiddeld pijnlijker worden ervaren dan een spontaan begonnen arbeid.

Medicatie kan te veel weeën veroorzaken

Prostaglandinen en oxytocine kunnen in sommige gevallen leiden tot te veel of te langdurige contracties. Dit wordt hyperstimulatie van de baarmoeder genoemd.

Te frequente weeën kunnen invloed hebben op de hartslag van de baby. Daarom worden jij, je weeën en je baby tijdens een medicamenteuze inleiding goed opgevolgd en kan de medicatie indien nodig worden verminderd of gestopt.

Een inleiding lukt niet altijd

Soms reageert de baarmoederhals onvoldoende, komen effectieve weeën niet goed op gang of verloopt de ontsluiting niet zoals gehoopt.

Het medische team bespreekt dan met jou welke volgende stap het meest geschikt is. Dat kan betekenen dat een andere methode wordt geprobeerd, dat er wat langer wordt gewacht of dat uiteindelijk een keizersnede wordt overwogen.

Een inleiding betekent overigens niet automatisch dat je een keizersnede zult krijgen. Het risico verschilt sterk naargelang de reden waarom je wordt ingeleid en je persoonlijke situatie.

Niet elke poging leidt meteen tot een actieve bevalling.

Wanneer je baarmoederhals onvoldoende reageert, kan het medische team opnieuw beoordelen hoe jij en je baby het stellen en welke mogelijkheden er nog zijn.

Afhankelijk van de situatie kan bijvoorbeeld:

• meer tijd worden gegeven;
• opnieuw een methode voor het rijpen van de baarmoederhals worden gebruikt;
• een andere methode worden geprobeerd;
• of een keizersnede worden besproken.

Wat er gebeurt, hangt vooral af van de reden voor de inleiding en de toestand van jou en je baby.

Wat als je vliezen al gebroken zijn maar je geen weeën hebt?

Gebroken vliezen betekenen niet altijd dat de weeën onmiddellijk beginnen.

Wanneer de vliezen bij een voldragen zwangerschap breken voordat de arbeid begonnen is, kan een periode worden afgewacht om te kijken of de weeën spontaan op gang komen. Naarmate de vliezen langer gebroken zijn, neemt het risico op een infectie echter toe.

Internationale richtlijnen adviseren bij een voldragen zwangerschap doorgaans de keuze te bespreken tussen een inleiding kort na het breken van de vliezen en afwachten gedurende maximaal ongeveer 24 uur. Als de arbeid daarna nog niet spontaan gestart is, wordt meestal een inleiding aangeboden.

Welke aanpak voor jou geldt, hangt onder andere af van de zwangerschapsduur, het vruchtwater, eventuele aanwezigheid van groep-B-streptokokken en hoe jij en je baby het stellen.

Lees ook hoe je het breken van de vliezen en andere signalen van een beginnende bevalling kunt herkennen.

De grote stappen zijn vergelijkbaar, maar de precieze aanpak kan verschillen tussen Belgische ziekenhuizen.

Het ene ziekenhuis gebruikt bijvoorbeeld vaker een ballonkatheter, terwijl een ander ziekenhuis in bepaalde situaties eerder medicatie gebruikt. Ook het moment waarop je wordt opgenomen, hoeveel monitoring nodig is en of je na het plaatsen van een ballon tijdelijk naar huis kunt, hangt af van het ziekenhuis en je persoonlijke risicoprofiel.

Wordt je bevalling bijvoorbeeld ingeleid in UZ Leuven, dan wordt volgens hun patiënteninformatie de gekozen methode afgestemd op de toestand van de baarmoederhals. Het ziekenhuis vermeldt ook dat een inleiding lang kan duren en soms al de avond voor de geplande bevalling wordt gestart.

Vraag daarom vooraf aan je eigen materniteit hoe een inleiding daar praktisch verloopt. Dat geeft vaak meer houvast dan ervaringen van andere vrouwen online.

Ervaringen met een ingeleide bevalling verschillen sterk

Wanneer je hoort dat je bevalling zal worden ingeleid, is het logisch dat je op zoek gaat naar ervaringen.

De ene mama vertelt dat haar baby enkele uren na het starten van de inleiding werd geboren. Bij een andere duurde het eerst twee dagen voordat haar baarmoederhals voldoende rijp was. Ook de ervaringen met een ballonnetje, oxytocine en de pijn van de weeën lopen sterk uiteen.

Persoonlijke verhalen kunnen helpen om je een beeld te vormen, maar probeer ze niet als voorspelling voor je eigen bevalling te zien.

Een nuttigere vraag voor je eigen gynaecoloog is bijvoorbeeld: hoe rijp is mijn baarmoederhals nu en welke methode verwacht je eerst te gebruiken? Die informatie zegt meer over jouw mogelijke verloop dan het aantal uren dat iemand anders nodig had.

Een inleiding blijft jouw bevalling

Dat je bevalling wordt ingeleid, betekent niet dat alle keuzes plots voor jou worden gemaakt.

Bespreek vooraf wat voor jou belangrijk is: bewegen tijdens de arbeid, verschillende houdingen proberen, pijnstilling, een epidurale, aanwezigheid van je partner en de eerste momenten met je baby.

Sommige mogelijkheden kunnen door de medische monitoring beperkter zijn, maar vaak blijven er verschillende keuzes over. Een geboorteplan kan helpen om hierover vooraf het gesprek aan te gaan.

De laatste weken van je zwangerschap kunnen plots anders lopen dan je had verwacht. Misschien wacht je op de eerste weeën, misschien zijn je vliezen al gebroken of misschien vertelt je gynaecoloog dat een inleiding waarschijnlijk de beste keuze is.

Met YooMum vind je informatie over de laatste zwangerschapsweken, de bevalling en de eerste periode met je baby. Je kunt er ook ervaringen uitwisselen met andere mama's die voor dezelfde vragen en keuzes staan.

Ontdek YooMum via de App Store of Google Play.