Prenataal verlof in België: duur, berekening, betaling en rechten

Prenataal verlof is het gedeelte van je moederschapsrust dat vóór de geboorte van je baby valt. Het geeft je de mogelijkheid om vóór de bevalling te stoppen met werken, zodat je kunt rusten en je kunt voorbereiden op de geboorte.

In België duurt de moederschapsrust voor een werkneemster of werkzoekende bij een eenlingzwangerschap in principe 15 weken. Die bestaat uit twee delen:

• het prenataal verlof of zwangerschapsverlof vóór de bevalling;
• de postnatale rust of bevallingsrust na de geboorte.

Het prenataal verlof kan bij een eenlingzwangerschap maximaal zes weken duren. De week die onmiddellijk voorafgaat aan de vermoedelijke bevallingsdatum is verplicht. De vijf weken daarvoor zijn facultatief. Wil je eerst het volledige systeem van die 15 weken begrijpen? Lees dan ook ons artikel over moederschapsverlof in België.

Wat is het verschil tussen prenataal en postnataal verlof?

Het prenataal verlof valt vóór de geboorte. De postnatale rust begint vanaf de bevalling. Voor een werkneemster omvat de postnatale rust minstens negen verplichte weken. Tijdens die periode mag je het werk niet hervatten, ook niet wanneer je dat zelf zou willen.

Facultatieve weken die je vóór de geboorte niet hebt opgenomen, kunnen onder bepaalde voorwaarden worden toegevoegd aan de postnatale rust. Dat verschil tussen prenataal en postnataal verlof verklaart waarom twee mama’s die allebei recht hebben op 15 weken moederschapsrust toch op een ander moment opnieuw kunnen beginnen werken na hun bevalling.

Bij een eenlingzwangerschap kan het prenataal verlof maximaal zes weken duren.

Het bestaat uit:

• vijf facultatieve weken;
• één verplichte week onmiddellijk vóór de vermoedelijke bevallingsdatum.

Je kunt je verlof dus vanaf zes weken vóór de geplande geboortedatum laten beginnen of tijdens een deel van de vijf facultatieve weken blijven werken.

Vanaf zeven dagen vóór de vermoedelijke bevallingsdatum moet je echter stoppen met werken. Je werkgever mag je tijdens die verplichte week niet meer tewerkstellen.

Hoe lang duurt het prenataal verlof bij een meerling?

Verwacht je een meerling, dan kan de prenatale rust tot acht weken vóór de vermoedelijke bevallingsdatum beginnen. Daarvan zijn zeven weken facultatief en blijft de laatste week vóór de geplande geboorte verplicht.

De moederschapsrust bedraagt bij een meerling minimaal 17 weken en kan in bepaalde situaties tot 19 weken worden verlengd.

Om je prenataal verlof te berekenen, vertrek je van je vermoedelijke bevallingsdatum. Die datum wordt door je arts bepaald en dient als referentie om te berekenen wanneer je verlof ten vroegste kan beginnen en wanneer je verplicht moet stoppen met werken.

Bij een eenlingzwangerschap:

• trek zes weken af van je vermoedelijke bevallingsdatum om te weten vanaf welke datum je ten vroegste prenataal verlof kunt opnemen;
• trek zeven dagen af om te bepalen wanneer je verplichte week begint.

Een voorbeeld: je vermoedelijke bevallingsdatum is 10 november. Dan kun je je prenataal verlof ten vroegste op 29 september beginnen.

Wil je zo lang mogelijk blijven werken, dan moet je uiterlijk op 3 november stoppen. De zeven dagen vóór je vermoedelijke bevallingsdatum zijn immers verplicht.

Moet je de volledige zes weken vóór de bevalling opnemen?

Nee. Dat is net een van de kenmerken van de Belgische moederschapsrust: de eerste vijf weken van de prenatale periode zijn facultatief.

Laat je gezondheid het toe, dan kun je tijdens de volledige periode of een deel ervan blijven werken.

De niet-opgenomen facultatieve dagen kunnen onder bepaalde voorwaarden na de negen verplichte postnatale weken worden toegevoegd aan je bevallingsrust.

Een toekomstige mama die bijvoorbeeld blijft werken tot één week vóór haar vermoedelijke bevallingsdatum, kan daardoor na de geboorte langer thuisblijven bij haar baby.

Komt je baby vóór de vermoedelijke bevallingsdatum ter wereld, dan gelden voor de verplichte prenatale week bijzondere regels.

De dagen van die verplichte week die je door de vroegere geboorte niet meer kon opnemen, gaan verloren. Je kunt ze niet toevoegen aan je postnatale rust.

Stel bijvoorbeeld dat je verplichte week op 8 mei moest beginnen, maar je op 12 mei bevalt. De dagen die normaal op 12, 13 en 14 mei nog tot die verplichte prenatale periode zouden behoren, kunnen na de geboorte niet worden gerecupereerd.

Niet-opgenomen facultatieve weken kunnen volgens de geldende voorwaarden wel worden overgedragen.

Wat als je na de vermoedelijke bevallingsdatum bevalt?

Laat je baby wat langer op zich wachten, dan loopt je prenataal verlof door tot de geboorte.

Was je al zes weken vóór de uitgerekende datum met je rust begonnen en beval je enkele dagen na die datum, dan wordt je prenatale rust automatisch verlengd tot de werkelijke geboortedatum.

De totale moederschapsrust kan in zo’n situatie dus langer dan 15 weken duren.

Tijdens je prenataal verlof ontvang je normaal gezien geen loon meer van je werkgever. Je krijgt een moederschapsuitkering van je ziekenfonds via de ziekte- en invaliditeitsverzekering.

Voor een werkneemster bedraagt de uitkering in 2026:

• 82% van het brutoloon tijdens de eerste 30 dagen van de moederschapsrust, zonder loonplafond;
• 75% van het begrensde brutoloon vanaf de 31e dag, waarbij het loonplafond van het RIZIV wordt toegepast.

Het prenataal verlof en de betaling ervan vormen dus geen twee afzonderlijke systemen. Je uitkering wordt berekend binnen de volledige moederschapsrust.

Wie betaalt de uitkering tijdens het prenataal verlof?

Je ziekenfonds betaalt de moederschapsuitkering.

Je moet onder andere een medisch attest bezorgen waarop staat:

• wat je vermoedelijke bevallingsdatum is;
• wanneer je je moederschapsrust wilt laten beginnen;
• of het eventueel om een meerlingzwangerschap gaat.

Of je nu bij Solidaris of bij een ander Belgisch ziekenfonds bent aangesloten, de wettelijke basisregels voor de moederschapsuitkering vallen onder de verplichte ziekteverzekering.

Het beste moment om met prenataal verlof te beginnen verschilt van persoon tot persoon. Sommige toekomstige mama’s willen graag enkele weken rust nemen vóór hun vermoedelijke bevallingsdatum. Andere vrouwen werken liever zo lang mogelijk, zodat ze zoveel mogelijk facultatieve rust kunnen verschuiven naar de periode na de geboorte.

Er bestaat geen keuze die voor iedereen ideaal is. Je gezondheid, het soort werk dat je doet, je woon-werkverkeer, vermoeidheid en het verloop van je zwangerschap kunnen allemaal invloed hebben op je beslissing. Wat wel vastligt, is de verplichte week. Ben je werkneemster en verwacht je één baby, dan moet je uiterlijk zeven dagen vóór de vermoedelijke bevallingsdatum stoppen met werken.

Om administratieve stress op het laatste moment te vermijden, breng je je werkgever en ziekenfonds het best tijdig op de hoogte en bewaar je de documenten waarop je vermoedelijke bevallingsdatum en de start van je verlof vermeld staan.

Welk document moet je aan je werkgever bezorgen?

Bij een eenlingzwangerschap moet je uiterlijk zeven weken vóór de vermoedelijke bevallingsdatum een medisch attest aan je werkgever bezorgen waarop die datum staat vermeld. Bij een meerlingzwangerschap bedraagt die termijn negen weken.

Het is verstandig om te kunnen bewijzen dat je werkgever het attest ontvangen heeft, bijvoorbeeld door het aangetekend te versturen of om een ontvangstbewijs te vragen. Wil je meteen ook de andere formaliteiten in orde brengen? Bekijk dan onze gids met administratieve stappen tijdens de zwangerschap in België.

Nee. Ziekte tijdens de facultatieve prenatale periode vermindert je moederschapsrust niet langer automatisch.

Sinds 1 maart 2020 worden dagen van arbeidsongeschiktheid die plaatsvinden tussen de zesde en de tweede week vóór de bevalling, onder de voorziene voorwaarden, gelijkgesteld met gewerkte dagen bij de berekening van de verlenging van de postnatale rust.

Daardoor kunnen die dagen meetellen voor de periode die je na de bevalling kunt overdragen.

Dat is een belangrijk verschil met oudere informatie die je soms nog online tegenkomt. Daarin staat dat ziekte vóór het moederschapsverlof automatisch een deel van de postnatale rust deed verloren gaan.

Bestaat er in België pathologisch prenataal verlof?

De term ‘pathologisch prenataal verlof’ wordt vooral in Frankrijk gebruikt en bestaat in België niet als een afzonderlijke categorie binnen de moederschapsrust.

Kun je tijdens je zwangerschap om gezondheidsredenen niet langer werken, dan kan je arts je arbeidsongeschikt verklaren.

Sinds de hervorming die in 2020 van kracht werd, worden bepaalde dagen van arbeidsongeschiktheid tijdens de prenatale periode gelijkgesteld met gewerkte dagen. Daardoor verminderen ze niet langer automatisch de duur van je moederschapsrust na de geboorte.

Wanneer je het Belgische systeem uitlegt, is het daarom correcter om te spreken over arbeidsongeschiktheid tijdens de zwangerschap.

Voor werkneemsters en werkzoekenden blijft het algemene principe in 2026 hetzelfde: bij een eenlingzwangerschap bestaat de moederschapsrust in principe uit 15 weken, verdeeld over prenatale en postnatale rust.

De hervorming die onder andere de gevolgen van ziekte vóór de bevalling wijzigde, dateert van 1 maart 2020. Sindsdien kunnen bepaalde afwezigheden, waaronder arbeidsongeschiktheid, worden gelijkgesteld met gewerkte periodes. Daardoor verminderen ze niet automatisch het aantal dagen dat je na de geboorte kunt opnemen.

Voor zelfstandige mama’s zijn er in 2026 wel wijzigingen.

Voor moederschapsrust die vanaf 1 juli 2026 begint, kan een zelfstandige onder bepaalde voorwaarden extra facultatieve weken verkrijgen door geheel of gedeeltelijk afstand te doen van de moederschapshulp in de vorm van dienstencheques. Afhankelijk van haar keuze kunnen maximaal drie bijkomende weken worden toegevoegd.

Ben je zelfstandige? Lees dan ook ons artikel over de veranderingen in de moederschapsrust voor zelfstandigen in 2026.

Ja. Voor zelfstandigen gelden andere regels dan voor werkneemsters.

Vanaf 1 juli 2026 omvat de moederschapsrust van een zelfstandige nog altijd een verplichte periode van drie weken:

• één week vóór de vermoedelijke bevallingsdatum;
• twee weken na de geboorte.

De facultatieve weken worden anders georganiseerd.

Een zelfstandige kan haar prenatale rust ten vroegste drie weken vóór de vermoedelijke bevallingsdatum starten. Daardoor kan ze maximaal twee facultatieve weken opnemen vóór de verplichte prenatale week.

De uitkering voor zelfstandigen is bovendien forfaitair en wordt niet berekend als een percentage van het loon.

Sinds 1 maart 2026 bedraagt de wekelijkse moederschapsuitkering volgens het RIZIV 908,11 euro bruto tijdens de eerste vier weken volledige moederschapsrust. Vanaf de vijfde week bedraagt ze 830,59 euro bruto per week.

Prenataal verlof is niet het enige recht dat tijdens de zwangerschap of na de geboorte van je baby een rol kan spelen.

Moederschapsrust

De moederschapsrust bestaat uit de prenatale rust vóór de geboorte en de postnatale rust na de bevalling. Voor een werkneemster duurt die bij een eenlingzwangerschap in principe 15 weken.

Afwezigheid voor prenatale onderzoeken

Zodra je werkgever op de hoogte is van je zwangerschap, mag je met behoud van loon afwezig zijn om prenatale medische onderzoeken bij te wonen wanneer die niet buiten je werkuren kunnen plaatsvinden.

Arbeidsongeschiktheid tijdens de zwangerschap

Laat je gezondheid het niet meer toe om te werken, dan kan een arts je arbeidsongeschikt verklaren. Dat is iets anders dan het vrijwillig opnemen van je facultatieve prenatale rust.

Werkverwijdering tijdens de zwangerschap

Houdt je functie een risico in voor je zwangerschap en kan je werkgever je arbeidsomstandigheden onvoldoende aanpassen of je geen andere geschikte functie aanbieden, dan kan binnen de moederschapsbescherming een tijdelijke werkverwijdering worden overwogen.

Ouderschapsverlof na de geboorte

Later kun je onder bepaalde voorwaarden ouderschapsverlof opnemen. Daarmee kun je je beroepsactiviteit tijdelijk volledig onderbreken of verminderen om voor je kind te zorgen. Lees meer over de verschillende mogelijkheden in ons artikel over ouderschapsverlof in België.

Tussen je vermoedelijke bevallingsdatum, de administratie bij je werkgever, het plannen van je prenataal verlof en de voorbereiding van de eerste weken met je baby vraagt het einde van je zwangerschap soms behoorlijk wat organisatie.

Met YooMum vind je informatie die aansluit bij de verschillende fases van je zwangerschap en kun je ervaringen uitwisselen met andere toekomstige mama’s over de vele vragen die bij de komst van een baby horen.

Ontdek YooMum via de App Store of Google Play.