NIPT en zwangerschapscomplicaties: Belgische studie onthult nieuwe mogelijkheden

De NIPT, of niet-invasieve prenatale test, gebeurt via een eenvoudige bloedafname bij de toekomstige mama. In haar bloed bevinden zich kleine fragmenten vrij circulerend DNA, die onder andere afkomstig zijn van de placenta. Vandaag wordt de NIPT vooral gebruikt om bepaalde chromosoomafwijkingen bij de baby op te sporen, waaronder trisomie 21, 18 en 13. Wil je eerst beter begrijpen hoe deze test werkt? Lees dan ook ons artikel over de NIPT en het opsporen van genetische afwijkingen.

De NIPT maakt vandaag deel uit van de bekende onderzoeken binnen de Belgische zwangerschapsopvolging. Het blijft echter een screeningstest. In de huidige praktijk is de test niet bedoeld om alle mogelijke complicaties tijdens de zwangerschap te voorspellen.

De onderzoekers richtten zich op informatie in NIPT-stalen die normaal niet op deze manier wordt gebruikt. In plaats van alleen naar de genetische sequentie te kijken, analyseerden ze het zogenaamde fragmentoom. Daarmee worden de fysieke kenmerken bedoeld van de kleine stukjes vrij circulerend DNA in het bloed, zoals hun lengte, hun patronen en hun biologische oorsprong. Volgens UZ Leuven, dat de resultaten van de studie in augustus 2026 bekendmaakte, analyseerden de onderzoekers bijna 2.000 bloedstalen van vrouwen tijdens het eerste trimester van hun zwangerschap.

Ze stelden vast dat bepaalde patronen van DNA-fragmenten al zeer vroeg aanwezig konden zijn bij vrouwen die later zwangerschapscomplicaties zouden ontwikkelen. Op basis van deze gegevens ontwikkelden de onderzoekers een computermodel om zwangerschappen met een verhoogd risico te identificeren. Daarna werd het model getest bij een onafhankelijke groep patiënten van het Ziekenhuis Oost-Limburg. Ook daar konden de resultaten worden bevestigd.

Waarom richt de studie zich op auto-immuunziekten?

Dit onderzoek heeft niet op alle zwangere vrouwen in dezelfde mate betrekking.

De onderzoekers richtten zich op vrouwen met aandoeningen waarbij het immuunsysteem betrokken is, waaronder:

• lupus;
• bepaalde reumatische aandoeningen;
• psoriasis;
• de ziekte van Crohn.

Deze aandoeningen kunnen gepaard gaan met een verhoogd risico op bepaalde zwangerschapscomplicaties, waaronder pre-eclampsie en vroeggeboorte. UZ Leuven geeft aan dat ongeveer 10% van de zwangere vrouwen in België een auto-immuunziekte heeft en dat een kleiner deel van hen tijdens de zwangerschap intensievere opvolging nodig heeft.

Het probleem is dat het in het begin van de zwangerschap momenteel moeilijk is om precies te bepalen welke vrouwen daadwerkelijk een complicatie zullen ontwikkelen. Sommige vrouwen hebben nog geen symptomen en ook klassieke bloedonderzoeken tonen niet noodzakelijk afwijkingen. Net daar zou deze nieuwe analyse in de toekomst interessant kunnen worden: zwangerschappen die mogelijk intensievere opvolging nodig hebben vroeger herkennen.

Kan de NIPT pre-eclampsie voorspellen?

De studie suggereert dat analyse van het fragmentoom kan helpen om vrouwen met een auto-immuunziekte die een verhoogd risico op complicaties hebben vroeg te identificeren. Een van die mogelijke complicaties is pre-eclampsie. Pre-eclampsie, ook wel zwangerschapsvergiftiging genoemd, is een zwangerschapscomplicatie waarbij onder andere een hoge bloeddruk kan ontstaan en verschillende organen kunnen worden aangetast.

Bepaalde auto-immuunziekten behoren al tot de factoren die het risico op pre-eclampsie kunnen verhogen. Wil je beter begrijpen wat deze complicatie inhoudt, welke symptomen kunnen optreden en hoe ze wordt opgevolgd? Lees dan ons dossier over zwangerschapsvergiftiging of pre-eclampsie.

Een belangrijke nuance: je huidige NIPT-resultaat vertelt je niet of je tijdens je zwangerschap pre-eclampsie zult ontwikkelen. De studie gaat over een nieuwe manier om gegevens te analyseren die in dezelfde bloedstalen aanwezig zijn. Deze fragmentoomanalyse maakt momenteel geen deel uit van de standaard NIPT die aan zwangere vrouwen in België wordt aangeboden.

En vroeggeboorte?

Vroeggeboorte behoort eveneens tot de complicaties die vaker voorkomen bij sommige vrouwen met een auto-immuunziekte. In de Belgische studie onderzochten de wetenschappers daarom of bepaalde eigenschappen van het vrij circulerende DNA konden helpen om zwangerschappen te herkennen die later mogelijk tot een vroeggeboorte zouden leiden. Het uiteindelijke doel is om risicovolle zwangerschappen te kunnen herkennen voordat de eerste klinische symptomen optreden.

Een geboorte wordt als prematuur beschouwd wanneer de baby vóór 37 volledige zwangerschapsweken geboren wordt. Wil je beter begrijpen wat een vroeggeboorte voor je baby kan betekenen? Lees dan ook ons artikel over een premature baby, vroeggeboorte en wat er gebeurt na de geboorte.

Wanneer een zorgverlener weet dat een zwangerschap een verhoogd risico heeft, kan de medische opvolging daarop worden aangepast. De onderzoekers van UZ Leuven leggen uit dat een vroegere identificatie, afhankelijk van de situatie, bijvoorbeeld kan leiden tot frequentere controles, een doorverwijzing naar een gespecialiseerd centrum of bepaalde preventieve maatregelen. Ze geven onder andere het voorbeeld van een behandeling met een lage dosis aspirine bij bepaalde vrouwen met een verhoogd risico op pre-eclampsie.

Dat betekent uiteraard niet dat een zwangere vrouw na een NIPT zelf aspirine moet beginnen innemen. Een dergelijke preventieve behandeling wordt alleen gebruikt wanneer daar een medische indicatie voor is en moet door een arts worden voorgeschreven. Het belang van het onderzoek ligt vooral in de mogelijkheid om in de toekomst beter te bepalen welke vrouwen daadwerkelijk baat kunnen hebben bij intensievere opvolging of preventieve maatregelen.

De NIPT die je vandaag kunt laten uitvoeren, geeft op basis van deze nieuwe methode nog geen resultaat over je risico op pre-eclampsie of vroeggeboorte. De onderzoekers spreken over een mogelijke evolutie naar een soort ‘NIPT 2.0’, maar de analyse van het fragmentoom bevindt zich momenteel nog in de onderzoeksfase. UZ Leuven benadrukt dat de methode vandaag nog niet in het ziekenhuis wordt toegepast.

Er loopt een project om te onderzoeken of de technologie in de komende twee tot drie jaar kan worden omgezet in een test die bruikbaar is in de klinische praktijk. Dat is een onderzoeksdoelstelling en geen garantie dat er over twee of drie jaar automatisch een nieuwe test beschikbaar zal zijn. Er zijn nog bijkomende stappen nodig voor validatie en praktische toepassing.

Bevat je huidige NIPT-staal deze informatie al?

Voor dit onderzoek is geen aparte nieuwe bloedafname nodig. De onderzoekers werken met dezelfde bloedstalen die voor de klassieke NIPT worden afgenomen. Dat betekent dat zo’n bloedstaal biologisch veel meer informatie bevat dan wat vandaag wordt gebruikt voor het opsporen van chromosoomafwijkingen.

Dat die informatie in het bloed aanwezig is, betekent echter niet dat ze automatisch wordt geanalyseerd of aan toekomstige ouders wordt meegedeeld. Wanneer je vandaag een NIPT laat uitvoeren, wordt het resultaat nog steeds geïnterpreteerd volgens de huidige indicaties binnen de prenatale opvolging.

Wil je weten waar de NIPT thuishoort tussen de andere afspraken en onderzoeken tijdens je zwangerschap? Bekijk dan ons overzicht van de medische onderzoeken tijdens de zwangerschap in België.

Niet op basis van deze nieuwe studie alleen. De ontdekking van UZ Leuven en KU Leuven toont vooral hoeveel extra informatie mogelijk verborgen zit in een eenvoudige bloedafname die vandaag al voor de NIPT wordt gebruikt. Bij de vrouwen met een auto-immuunziekte die in het onderzoek werden bestudeerd, konden bepaalde patronen in de DNA-fragmenten al vroeg wijzen op zwangerschappen waarin later complicaties ontstonden.

Heb je lupus, een reumatische aandoening, psoriasis, de ziekte van Crohn of een andere auto-immuunziekte? Dan kan je zwangerschap nu al een aangepaste medische opvolging vereisen. Blijf daarom de geplande controles en onderzoeken bij je gynaecoloog en de specialisten die je aandoening opvolgen gewoon verderzetten.

Deze studie betekent niet dat een normale NIPT zwangerschapscomplicaties uitsluit. Ze betekent evenmin dat je op eigen initiatief een extra analyse van je NIPT-staal moet aanvragen. In de toekomst kan deze aanpak medische teams mogelijk helpen om sneller te herkennen welke toekomstige mama’s intensievere opvolging nodig hebben.

Voorlopig verandert er echter niets aan de klassieke NIPT. Die blijft gebruikt worden volgens de huidige medische indicaties en deze nieuwe fragmentoomanalyse is nog niet beschikbaar binnen de gewone zwangerschapsopvolging in België. Het onderzoek opent vooral een interessante mogelijkheid voor de toekomst: gegevens uit een bloedafname die nu al routinematig wordt uitgevoerd gebruiken om de opvolging van bepaalde zwangerschappen nog persoonlijker te maken.

Tussen bloedonderzoeken, echografieën, de NIPT en nieuwe onderzoeken naar zwangerschapsopvolging is het niet altijd eenvoudig om te weten wat vandaag al deel uitmaakt van je medische traject en wat voorlopig nog onderzoek is. Met YooMum vind je informatie die aansluit bij de verschillende fases van je zwangerschap en kun je ervaringen uitwisselen met andere toekomstige mama’s over de vragen die tijdens deze negen maanden opduiken.

Ontdek YooMum via de App Store of Google Play.